2.9 - Rusland | Het ijzeren gordijn

Voordat we op de trein naar Mongolië kunnen stappen, moeten we de in Nederland bestelde treinkaartjes nog ophalen bij het reisbureau in Irkutsk. We volgen de aanwijzingen op de ons gemailde routebeschrijving, waardoor we ons al snel in een bus bevinden die ons naar de buitenwijken van de stad brengt. Op aanwijzing van de buschauffeur stappen we uit in een wijk vol met flats van zes verdiepingen. Klopt dit wel? In Rusland is het adres opgebouwd uit het blok-, flat- en huisnummer. Aangezien bordjes geheel ontbreken werkt die informatie weinig verhelderend, waardoor we aangewezen zijn op de aanwijzingen van de mensen op straat. Zo komen we terecht in een flat, waar we op de 5e verdieping (een lift ontbreekt) een deur aantreffen met een bel. Achter deze deur bevindt zich een kleine driekamerflat, waarbinnen een volledig operationeel reisbureau is gevestigd met 12 medewerkers. Een van deze medewerkers is Igor, waarmee we al veelvuldig e-mailcontact hebben gehad. Hij is blij ons te zien en overhandigd ons de kaartjes voor de trein naar Mongolië die later vanavond vertrekt. Waren we de eerste twee etappes de enige niet-Russen in de trein, deze keer blijken we de wagon alleen maar met anderen toeristen te delen. Dit is ook wel eens fijn, want af en toe willen we wel iets meer dan een houtje-touwtje gesprek. Jammer genoeg rijdt de trein vanaf Irkutsk zo langzaam dat we pas bij zonsondergang langs Baikal rijden. Hierdoor krijgen we maar een heel klein stuk van deze mooie route mee, voordat de nacht langzaam maar zeker valt. Net zo langzaam maar zeker, maar dan langzamer, naderen we Mongolië. Niet alleen rijdt de trein met een slakkengang, ook stoppen we in elk dorp dat we onderweg tegenkomen. Na Ulan-Ude verandert het landschap al snel in een steppelandschap met hier en daar een dorpje langs de rails. Buiten de trein zien we dat de mensen meer Mongoolse trekken krijgen. Dit stemt ons hoopvol, aangezien we onderweg zijn naar Mongolië.
De taiga heeft  hebben plaatsgemaakt voor de steppe Dit is inderdaad de trein van Irkutsk naar Ulan Bator
Laat in de ochtend komen we aan bij de ‘grens’, wat eigenlijk meer een grenszone is. Aan de Russische kant stopt de trein om volgens de dienstregeling de komende zeven uur ook niet meer verder te rijden. Gelukkig is er buiten het kleine station een markt. Daar kunnen we niet alleen wat boodschappen doen, ook laten we ons de shaslick en de pivo goed smaken. Floor besluit terug naar de trein te gaan om in de coupe te luieren, terwijl Jeroen op het perron een boek leest (en pivo drinkt). Als de trein plotseling begint te rijden worden de achterblijvers enigszins ongerust. Helemaal als de terugkeer van de trein nogal lang op zich laat wachten. Maar ach, de provodnitza loopt ook nog op het perron rond en de trein zal toch zeker niet zonder conducteur vertrekken. Toch? Het duurt twee lange uren voordat de trein weer aan komt rijden. Deze trein bestaat op dat moment nog maar uit twee wagons, waarbij Floor er uit één uit het raam zwaait. De afgelopen uren heeft de trein van voor naar achteren bewogen om de rest van de wagons af te koppelen. Als de achterblijvers instappen begint de trein nog eens drie uur lang heen en weer te rijden. Van A naar B en weer terug naar A om weer door te gaan naar B om weer een volledige trein te worden. Het waarom hiervan ontgaat ons volledig.

Dan zijn we weer terug op het station. De grenspolitie stapt in. De paspoorten worden gecheckt door grenswacht 1 en ingenomen door grenswacht 2. We vullen de in- en uitreisformulieren in die we van grenswacht 3 hebben ontvangen, waarna we weer twee uur moeten wachten. Al die tijd zijn de toiletten afgesloten, waardoor iedereen
inmiddels moet pissen als een otter. Dat we flink aan de pivo hebben gezeten maakt dit niet comfortabeler. Dan krijgen we onze paspoorten weer terug en rijden we de daadwerkelijke grenszone binnen. Het is een zwaar bewaakt gebied met militairen, wachttorens, kilometerslange hekken met prikkeldraad en honden. Langs weerszijden van het hek loopt een brede zandweg waarover militaire jeeps rijden.

Aan de Mongoolse kant worden de toiletten vrijgegeven, waarna er in de wagon een ontspannen en tevreden sfeer neerdaalt. De Mongoolse grenspolitie komt binnen en overhandigt ons een in het Mongools opgesteld vragen formulier. Wat is het en wat moeten we waar invullen? Met de hulp van een Mongoolse en een staaltje internationale samenwerking, waar de VN een puntje aan kan zuigen, komen we er uit. De paspoorten worden gecheckt, de bagage gecontroleerd, met zaklampen wordt er onder de banken en boven de deur gekeken, waarna we nog een tweetal formulieren moeten invullen. Of we vreemde en/of besmettelijke ziektes onder de leden hebben en of we radioactieve stoffen bij ons hebben. Wat voor soort mensen zullen dat laatste positief beantwoorden? Na alle grensformaliteiten rijden we een paar kilometer verder om halt te houden in Sukhbaatar. Hier moeten we nog eens drie tot vier uur wachten. Na elf lange uren hebben we dan toch eindelijk de grens tussen Rusland en Mongolië overgestoken. Een grens die nog functioneert als een ijzeren gordijn.

05 - Rusland | Novosibirsk - Ulaan Baatar

Deze avond weer op de trein gestapt naar Irkutsk. We zaten met twee andere Russen in dezelfde coupé en we hebben heerlijk geslapen....NOT! De Russen snurkten nogal, zeg maar nogal heel erg. Zo erg, dat Jeroen een uurtje heeft geslapen en toen ging struinen in de trein. De deur viel in het slot en hij heeft noodgedwongen met de kok van het restaurant een bakkie gedaan totdat ze bij een station waren en Jeroen zich weer bij mij kon voegen.

We wisten dat deze snurkende Russen snel zouden uitstappen en we dachten dat het niet erger kon worden dan afgelopen nacht.....maar het kan: met z'n zessen in een vier persoons coupé waarbij de ramen niet open kunnen en een Russische muts (sorry hoor, maar het was echt erg) had bedacht dat de deur gewoon dicht ging en bleef, zodat we stikten van de hitte en de zuurstofloze omgeving. Het landschap verandert van licht glooiend naar bergachtig en uitzichten. Erg mooi. In de berm groeien prachtige bloemen en op het eerste gezicht lijken het gele lelies, rozen, salvia's, Euphorbia's. De grond is pas pas net ontdooid dus de bloemenpracht is overweldigend. Dat had ik nooit van Siberië gedacht! De bomen blijven wel hetzelfde: dennen en berken, kilometers achter elkaar door. Ook het goederentransport gaat maar door: om de paar minuten passeert een trein met gore olietanks, hout, etc.

In de vroege morgen komen we aan in Irkutsk. We vinden een goedkoop hotelletje en doen vandaag rustig aan. Een treinreis sloopt je best wel en je wordt erg vies ervan. s'-Avonds struinen we wat rond, maar er is weinig te beleven. We besluiten de volgende dag naar het Baikalmeer te gaan. Met de reisgids in de hand proberen de boot te vinden naar Listvyanka aan het Baikalmeer. Kansloos, maar op het busstation ontmoeten we een dame die het zo leuk vind om Engels te praten dat ze ons maar liefst vijf uur heeft vergezeld tot bleek dat de boot vol was en we met de bus moesten. De bus sloeg onderweg maar een 'paar keer' af. Zo'n vijftig keer? Aangekomen in Listvyanka bleek waren we zwaar teleurgesteld. Het dorp stelde niks voor en we wilden eigenlijk gaan kamperen, maar ook dat was kansloos. We besloten een hotel overnachting te nemen de volgende dag een nieuw plan te trekken. We hadden een 'homestay' bij Russen thuis. De banya (Russische sauna) geprobeerd: veel te heet!

Toch maar in Listvyanka gebleven, want het was minder kansloos dan gedacht. We zaten aan het Baikalmeer. Enige gegevens: meer is 2x zo groot als Nederland, op sommige plekken 6 km(!) diep, 8 graden, super helder. Wij hebben aan de geboorte gestaan van een nieuwe oceaan (over miljoen jaar, maar toch...). We hebben een stuk langs het meer gewandeld en de uitzichten waren prachtig! Mooie bloemen, kliffen, etc. Er zijn veel verlaten strandjes dus we dachten lekker te lunchen. Miljoenen vliegjes daar! Snel een vuur gemaakt, maar dat was kansloos: de vliegjes kropen zelfs in het vuur....Teruggelopen, boottochtje gemaakt met een thai-bokser, lekkere vis gegeten welke alleen voorkomt in het meer en nergens anders.
Om half zeven het bedje uit, want we moeten de bus halen terug naar Irkutsk. Er gaan er maar drie per dag en vanavond vertrekt de trein naar Mongolië. Na ruim anderhalf uur in een propvolle, gammele bus komen we aan in de stad. Onze treintickets opgehaald bij een reisbureau drie hoog achter. Voedsel ingeslagen en op naar het station. We delen de coupe met twee Nederlanders, een stel van rond de veertig. Zij maken een heel andere reis dan wij op hetzelfde traject. Alles geregeld en ze betalen de vette hoofdprijs. De rest van de wagon is gevuld met toeristen. Dit is de eerste keer dat we niet tussen de Russen zitten! Maar het eerlijk gezegd best lekker om even Engels te praten met mensen waarmee je ook echt een gesprek aan kunt gaan.

De beproeving: de Russisch-Mongoolse grens. Tante Floor kan niet zo goed tegen wachten, maar ik leer het hier we af....en hoe! Om twaalf uur komen we aan bij de Russische grens, blijkt dat we drie uur blijven stilstaan. Er gebeurd geen fluit. Plotseling gaan we rijden. Jeroen is op dat moment buiten en ik zit in mijn eentje in de coupé. We gaan z'on 5 keer naar voor en naar achter, dat duurt ongeveer een uur. Dan weet Jeroen de trein in te komen en we gaan nog een uur voor en achteruit. En waarvoor? Geen idee. Dan is de paspoort controle en vijf minuten later komen ze de paspoorten innemen. Bagage formulier invullen. Ondertussen een bagagecontrole. Na een half uurtje krijgen we de paspoorten terug en volgt er nog een bagagecontrole. En de toiletten zijn gewoon gesloten ondertussen en de nood is erg hoog. Maar we hebben wel weer veel stempels om diverse formulieren! Op naar de Mongoolse grens. Paspoort controle, gezondheidsverklaring invullen, migratieformulier invullen en nog een bagageformulier (in het Mongools). Stempels, stempels en stempels. Na in totaal elf(!!!) uur wachten zijn wij dan eindelijk in Mongolië! Het wordt donker, maar het landschap is verbluffend mooi en vooral leeg.

In de vroege morgen komen we aan in Ulaan Baatar, de hoofdstad van Mongolië. Een paar medereizigers heeft een reservering gemaakt in een guesthouse en samen met nog drie anderen gaan we daar naar toe. Je raadt het nooit wat we hebben gedaan: wachten. Na 3 uur konden we in onze kamer. Na een korte slaap wilden we lekker gaan douchen: water doet het even niet in de stad. Dan maar stinkend (in de trein geen douche!) de stad verkend en mensen gezocht die met ons een jeeptocht door Mongolië willen doen. Dat is de enige manier om het land in te gaan en te verkennen. We vinden twee Zwitsers en een Duitser die meegaan. Na vijf uur beginnen de leidingen te rommelen en komt er weer water uit de kraan. We gaan een heerlijke douche tegemoet. Vandaag inkopen gedaan voor de tocht voor de komende twee weken. We zullen nauwelijks dorpen dan wel supermarkten tegenkomen. En al helemaal geen pinautomaten! Die hebben ze hier trouwens niet. We konden met de creditcard geld krijgen bij een bank. Men betaald hier met Amerikaanse dollars en Mongoolse togros. Maar deze munt is zeer instabiel. Ook de werkloosheid is hoog en de mensen verdienen hier gemiddeld 20$ per maand. Je vind hier veel Nederlandse producten; Philips, Bavaria, groenten uit het Westland. Alles wordt hier geïmporteerd. En toch voelt de stad best goed aan. Relaxed.
We stappen in de trein en worden dit keer begroet door een mannelijke Provodnitsa. Hij controleert onze kaartjes en reageert op onze Nederlandse paspoorten met: 'Niederlande?! Ruud Guullet!'. Naast nederwiet is voetbal Nederlandse beste exportproduct. Dit keer moeten we een coupe delen met een Russisch echtpaar dat nogal aan de maat is. We hebben al snel onenigheid over frisse lucht in de coupe. Het raam kan niet open, dus zetten wij de deur op een kier. De deur wordt vervolgens door iemand anders weer dicht gedaan, waarschijnlijk vanwege het gesnurk van onze dikke medepassagier. Aangezien een slaaphouding met de handen over de oren weinig comfortabel is en een grote Rus wakker stompen misschien niet zo'n goed plan is, besluit Jeroen dan maar op te staan. Dan maar koffie en een sigaret in de restauratie met de Moldavische kok.

De trein rijdt tussen Novosibirsk en Irkutsk door een veel interessanter landschap. Langs het spoor staat het vol met wilde bloemen. Floor
herkent salvia's, gele lelies, roosjes, euphordia en een roze bloeier die lijkt op helleborus. Dat lijkt raar voor de tijd van het jaar, maar volgens de Lonely Planet is de grond hier tot juli bevroren. Het is hier al wel ontdooid en dat geeft vast de bloemenzee. Ook zien we honderden en nog eens honderden citroengele vlinders. Er is meer reliëf, de vegetatie is divers en er zijn meer dorpen in de taiga langs de spoorbaan. Niet die verzakte van eerder, maar met mooie, goed onderhouden houten huizen. Waar de bevolking van leeft is ons een raadsel, maar het zal voor een deel te maken hebben met de spoorlijn, maar ook met zelfvoorzienende landbouw. Je ziet mensen werken op het land, een oud omaatje met tassen lopen langs de weg, en langs watertjes veel spelende kinderen en relaxte gezinnetjes. Het is een bijzonder aangenaam tafereeltje, terwijl de trein maar verder gaat. Heuvel op, heuvel af. Bochtje in, bochtje uit. Het is werkelijk waanzinnig mooi om de ondergaande zon te zien weerkaatsen op de trein, terwijl deze door een bocht rijdt.
De zon zakt in het westen, de trein gaat naar het oosten Een Siberisch bus rijdt van A naar ergens
In de wagon hangen tabellen, waarvan je kunt aflezen waar de trein stopt en voor hoe lang. Elke paar uur stopt de trein langer dan twee minuten, waardoor je even de benen kan strekken op het perron en wat lekkers kan kopen. We passeren een aantal grote, smerige industriesteden met namen als Krasnojarsk en Tayshet. Elke vier minuten passeren we een lange goederentrein, gevuld met erts of olie. Grote rangeertreinen staan afgeladen met goederentreinen en met olie besmeurde wagons. Hier zien we hoe Poetin aan zijn roebels komt om zijn Rusland weer te laten bloeien.  In Krasnojarsk hebben de dikke Russen de trein verlaten. Hun plaats wordt ingenomen door een tweetal Chinezen. Begrijpen doen we elkaar niet, maar we hebben in elk geval veel lol met ons Chinese woordenboekje. Later komt er nog een Russische vrouw met kind bij, die net doet of wij niet bestaan. Om er in te slagen, vier anderen op drie vierkante meter volstrekt te negeren, moet je beschikken over bijzondere klasse. Doordat we met zoveel mensen in een kleine ruimte zitten, stijgt de temperatuur en daalt de hoeveelheid zuurstof. Voor een aangename reis is het dus prettiger om op de gang te genieten van de verkoelende bries die door de openstaande ramen waait. Nog maar een nacht te gaan en dan zijn we in Irkutsk.
Ga naar boven