4.22 - China | Met de bus naar Jiuzhaigou

De busreis van Songpan naar Jiuzhaigou kost 26 RMB per persoon en duurt twee uur. We hebben zitplaatsen voorin de bus. Helaas, want de chauffeur toetert voor, in en na elke bocht. Het getoeter doet gewoon pijn aan onze oren. Ten noorden van Songpan passeren we Chuanzhusi: Het vakantieparadijs waar al die honderden touringcars die we door Songpan zagen rijden naar op weg waren. Een lange straat vol uniforme en karakterloze betonnen hotels, gevuld met uniforme Chinezen die op uniforme vakantie zijn. Het klinkt bijna als de Costa del Sol, alleen dan in China en zonder costa. Deze toeristen zijn net als wij gekomen voor de natuurlijke schoonheid van deze in het noorden van Sichuan gelegen regio. Maar niet voordat zij een verplichte stop hebben gemaakt bij het Monument van het Rode Leger dat de omgeving domineert. 

Het landschap is verandert. De terrassen met gewassen tegen de kale hellingen hebben plaatsgemaakt voor dichtbegroeide steile en vooral hoge bergen. Na een pas van 3.000 meter te zijn overgestoken verandert het landschap voor een tweede keer. Steile rotskliffen torenen honderden meters boven ons uit. Daaronder ligt een onafgebroken lint van hotels dat het smalle dal voor een tiental kilometers vult. Welkom in Zhangzhazhen! Dit is de plaats waar iedereen overnacht die een bezoek brengt aan Nationaal Park Jiuzhaigou.

IMG_2098 IMG_2101
Naar de hoogte van deze kliffen blijft het gissen Nationaal Park Jiuzhaigou

We stappen uit de bus en al snel komen er ‘mannetjes’ naar ons toe die ons een taxi en een hotel aanbieden. In een situatie als dit passen we onze beproefde methode toe. Wij willen best gebruik maken van de jouw taxi, maar dan willen we ook graag dat we naar een goedkoop hotel worden gebracht. Er is altijd wel een broer of neef die kamers heeft of die weer iemand kent die kamers heeft. 100 RMB is niet goedkoop. We weten inmiddels dat een kamer nooit meer hoeft te kosten dan 40-60 RMB. Er wordt gebeld en al snel lijkt er wat geregeld te zijn. Voor 10 RMB worden we naar een hotel gebracht waar we een kamer krijgen voor 50 RMB. Het is dan wel een kamer die naar natte hond ruikt. In China is het vaak beter om een kamer te nemen zonder eigen badkamer. Het water loopt vaak niet weg, met een rotte waterlucht tot gevolg.

We zijn van plan om twee dagen in het park te blijven. We denken een overnachting te kunnen regelen in een van de Tibetaanse dorpjes. Daarom gaan we op zoek naar een kleine rugtas. Dat blijkt een stuk moeilijker dan gedacht. Uiteindelijk vinden we er een van bijzonder slechte kwaliteit, die we bijzonder goed in prijs weten te laten dalen. Afdingen voor gevorderden: Gewoon weglopen als je het niet eens bent met de prijs. Ze komen je wel achterna. Dit succes vraagt om lekker eten. Tot nu toe zijn de islamitische restaurants bijzonder prettig: vriendelijk, lekker, eerlijke prijzen en alles met een gemeende lach. We proberen ons geld alleen te besteden op plaatsen waar ze oprecht blij zijn met onze aanwezigheid. We gaan ook niet naar binnen bij restaurants waar ‘mannetjes’ staan. Dat betekent naar onze mening dat er te weinig tijd wordt besteed in de keuken. Dat kan nooit goed zijn voor de kwaliteit van het eten.

4.21 - China | De Big Mac Yak in Songpan

Songpan is een kleine stad op 3.000 meter hoogte in het noorden van de provincie Sichuan. Het is een sfeervol stadje, maar de belangrijkste attractie is de mooie omgeving. Songpan is dan ook een verplichte korte stop op weg naar Jiuzhagou en Huanglong. Het resultaat is een zorgwekkend groot aantal touringcars met Chinese toeristen die door de smalle hoofdstraat van dit kleine stadje scheuren. Ze rijden zo ongelooflijk asociaal, dat het wachten is op een zwaar ongeluk. We krijgen hierdoor wel een beter beeld van het Chinese toerisme. Het is een massa die zich verplaatst in een colonne touringcars. Songpan is een stadje met veel Tibetaanse invloeden, waar de Chinese toerist paradoxaal genoeg zeer in geïnteresseerd is.  De Tibetanen gelden in China als minderwaardige burgers. Toch betaald de Chinese toerist een flinke duit om zich verkleed als authentieke Tibetaan te kunnen laten fotograferen voor standbeelden van Tibetaanse helden. En velen doen het, want als de eerste Chinees eenmaal over de dam is…

IMG_2075 IMG_2076
Het water van de Ming He stroomt door Songpan Toeristische winkelstraat in Songpan

Vanwege de regen besteden we de middag in een theetuin. Op een ontspannen wijze kunnen we daardoor een plan maken voor de komende weken. Omdat je van plannen hongerig wordt gaan we daarna naar een lokaal restaurant waar de BigMacYak op het menu staat. Hierbij maken we de fout de ‘big’ versie te bestellen. Voor een malse yak burger zijn we altijd te porren, maar een burger van 40 centimeter doorsnee is wel wat overdreven. Ook overdreven is inmiddels de haarlengte van Jeroen. Een bezoek aan de kapper is daarom geen overbodige luxe. We hebben er alleen nooit bij stil gestaan dat ons haar anders is dan het piekerige, donkere haar van de Chinezen. De kapper heeft daardoor wat moeite om het haar van Jeroen in een toonbaar model te krijgen. Misschien dat de kapper ons daarom wel te weinig wisselgeld terug wilt geven. We hebben duidelijk gezien dat de locals 15 RMB moesten betalen. Als we de kapper daarop wijzen wordt er lacherig gedaan en worden we spontaan niet meer begrepen. Daar moet je dan niet aan toegeven en standvastig blijven. We proberen altijd goed te observeren wat de locals betalen voor een product of dienst. Dit gaat vaak erg ondoorzichtig, omdat je als toerist vaak niet mag zien wat de werkelijke prijs van iets is. Een extraatje laat niemand hier zomaar lopen.

4.20 - China | In een koekblik naar Songpan

Vanaf Langmusi is het een lange reis naar Songpan. Je kunt deze reis met de bus maken voor 90 RMB per persoon, waarbij er meerdere keren van transport moet worden gewisseld. Een betere optie is het charteren van een minibus voor in totaal 700 RMB, waarbij we de kosten delen met vijf medereizigers. Als we om 8.00 uur willen vetrekken blijkt dat de bagage niet op het dak vervoerd kan worden. De al krappe minimus wordt ronduit overvol met de grote rugtassen er bij. Het weinige comfort wordt niet beter door de kapotte rugleuningen. Wat volgt is een 9 ½ uur durende helletocht, waarbij het landschap echter veel goedmaakt.

We rijden over een onverharde weg steeds hoger de bergen in. Het landschap is te vergelijken met de Mongoolse graslanden, met het verschil dat de bergen hier hoger en ruiger zijn. Alsof het groene, golvende Mongoolse tafelkleed bij een aantal punten omhoog is getrokken. Hamsters lopen door het gras en steken af en toe de weg over. Dikke, vette marmotten staan op hun achterste poten rechtop in de graslanden; alert op mogelijk gevaar. Het gevaar komt voor deze knaagdieren vooral van boven. Adelaars zitten op de telefoonpalen langs de weg en de gieren cirkelen hoog in de lucht. Een keer hebben we het geluk een gier vlak voor ons op te zien vliegen. Wauw, nu zien we voor het eerst hoe groot een vleugelspanwijdte van 3 meter wel niet is. Ongelooflijk dat zulke mooie vogels zo elegant kunnen zweven op de thermiek en zo smerig kunnen eten.

IMG_2055 IMG_2058
De weg naar Songaon slingert door het hoogland van Sichuan Handen uit de eigen mouwen om de weg vrij te maken

Op 4.000 meter zijn we aangekomen op een uitgestrekte en lege hoogvlakte. Het is duidelijk te merken dat er op deze hoogte minder zuurstof in de lucht zit. De ademhaling gaat zwaarder. Midden op de hoogvlakte is de weg geblokkeerd doordat er werkzaamheden plaatsvinden. Beter gezegd: de weg is opengebroken en de machine voor de werkzaamheden is vastgelopen. Met als gevolg dat de arbeiders er naast zitten te niksen. Dit fenomeen hebben we inmiddels wel vaker gezien. Regelmatig zijn we al groepen arbeiders tegengekomen, waarbij er een aan het werk is en de rest er maar een beetje bij staat. Misschien is dat wel iets waar we ons als echt zorgen over moeten maken. Ondanks het totale gebrek aan efficiency en productiviteit kan China vele malen goedkoper produceren dan dat wij dat kunnen. Wat gebeurt er als de Chinezen echt hun best gaan doen? Wij kunnen ons daarom veel beter richten op ‘organiseren’. Daar zijn wij weer goed in. Chinezen zijn dan wel met heel erg veel, het individu neemt geen zelfstandige beslissingen en kan niet organiseren (gechargeerd gesproken). Het actuele voorbeeld is de wegopbreking waar we nu vast staan. Het weinige verkeer vormt inmiddels een file, maar er is niemand van de wegwerkers die er aan denkt om de berg zand, die de andere rijbaan blokkeert, uit de weg te ruimen. Wij nemen daarom zelf de schop ter hand en zorgen er met z’n zevenen voor dat we verder kunnen rijden. Grote kans dat we er anders nog wel een paar uur hadden gestaan.

Volledig geradbraakt komen we aan het begin van de avond aan in Songpan. We zijn de auto nog niet uit gekreukeld of we worden overspoeld door ‘mannetjes’ die ons een kamer in een groot hotel willen aansmeren. Hier doen wij principieel niet aan mee, helemaal omdat ze beweren dat er geen andere hotels zijn. Wij geven ons geld liever uit aan de kleine zelfstandige en daar slagen we ook dit keer weer in. Voor 60 RMB hebben we een kamer in een schoon, klein en vriendelijk hotel waar we kunnen bijkomen van de helletocht in het te kleine koekblik. Voor toekomstige reizigers zal het overigens een stuk eenvoudiger worden om naar Songpan te reizen. Je krijgt een economie pas goed op gang wanneer er een goede infrastructuur is. Daarom is de aanleg van nieuwe wegen één van de prioriteiten van de Chinese overheid. In dit bergachtige en aardbevingsgevoelige gebied is de aanleg daarvan niet gemakkelijk, maar de weg moet en zal er komen. Geld en mankracht hebben ze meer dan genoeg. Om de berg op z’n plaats te houden worden de steile, kale hellingen verankerd met betonnen wanden. Het landschap wordt er niet mooier van, maar dat lijkt hier niemand veel te interesseren.

10 - China | Langs de randen van de Himalaya

Dunhuang - Golmud - Xining
Vanaf het begin dat we in China zijn, hebben we tot Xining door de woestijn gereisd. Zeer indrukwekkend om de leegte van China te ervaren (waar wonen al die 1,3 miljard Chinezen toch?) in een kaal en woest landschap. In de omgeving van Dunhuang enorme zandduinen en de hoogste temperatuur die we tot nu hebben gehad: 41 graden in de schaduw! Dunhuang is een hele relaxte stad om te verblijven, terrassen genoeg om een koel Chinees biertje te drinken. Gelukkig zijn de biertjes van het volwassen formaat: 680 ml. Vanaf Dunhuang hebben we de bus genomen naar Golmud. Een stad in de provincie Qinghai. Onze rit ging door een bar en kaal landschap. We reden over de Tibetaanse hoogvlakte (Golmud ligt op een hoogte van 2.800 meter). Een troosteloos, maar zeer indrukwekkend deel van de rit ging door een doods zoutgebied. De hele omgeving bar, kaal en wit. Daartussen veel zout gerelateerde industrie en weggerotte dorpjes met weggerotte mensen die werkten in de zoutbende. Echte armoede, alhoewel het ons niet zou verbazen wanneer we dwangarbeiders hebben gezien. De gehele weg wordt vrij gehouden door een leger mannen en vrouwen in oranje hesjes, die met een bezem het zand en gruis van de weg vegen. Ondertussen werd de sfeer in de bus verhoogd door een enorm foute en luidruchtige Thaise remake van Rocky, met veel sex en geweld. En dat terwijl de bus vol zat met kleine kinderen.

Golmud is voor de meeste reizigers enkel een stopplaats om de trip naar Tibet te organiseren. Wij hadden al eerder besloten dat niet te gaan doen, want we hebben geen zin om veel geld te betalen aan de Chineze overheid en om verplicht in een groep te reizen. We hebben Golmud 'noodgedwongen' wat meer verkend. Het is iedere keer weer opvallend dat iedere Chineze plaats die we tot nu hebben bezocht, leuker en relaxter is dan de eerste indruk die je krijgt. Altijd lekker eten, alhoewel we niet altijd weten wat we eten, en altijd vriendelijke mensen en een relaxte sfeer. Alleen de hitte!! Vanaf Golmud reizen we met de nachttrein naar Xining (de hoofdstad van de provincie Qinghai). We vinden ons zelf erg cool dat we zo eenvoudig trein- en buskaartjes bemachtigen. Zelfs zonder hulp van een Chinees. Je moet alleen weten hoe het systeem werkt. Het vinden van goedkope hotels gaat ook zeer voorspoedig net als het afdingen. We hebben onveranderd een eigen kamer in een hotel voor 4-5 euro. Zelfs als de 'echte' prijs het drievoud daarvan is.

Xining - Tongren - Xiahe
Xining was voor ons een stop om te starten met onze bustrip door de bergen richting Chengdu. Met de bus gingen we als eerste richting Tongren en daarna verder naar Xiahe. De wegen zijn hier zo mogelijk nog slechter dan in Mongolië. Over een stukje van 100 km deden we maar liefst 5 1/2 uur. De reis ging door een spectaculair landschap van bergen die steeds hoger werden. Ook wij gingen steeds hoger. In Xiahe zaten we op een hoogte van 3.000 meter. Deze hoogte bleek voor Floor te veel. Ze kreeg een acute aanval van hoogteziekte. Met veel rust ging het gelukkig al snel beter. De omgeving was in ieder geval spectaculair: kale bergen, diepe kloven met ruig water. Xiahe was een echte verrassing. Het is een klein stadje met het grootste en belangrijkste tempelcomplex naast Lhasa in Tibet. Er leven ruim 3.000 monniken. De rest van de ruimte wordt ingenomen door Tibetanen op bedevaart in hun mooiste kleding: jurken en mantels met de felste kleuren. Mooie sprekende gezichten. Wat anders dan de saaie nietszeggende gezichten van de Chinezen. Het stadje kent ook een Tibetaanse wijk, waar het heel fijn struinen is tussen de lemen huizen die tegen de berg zijn aangebouwd. We worden naar binnen gevraagd in het nonnenklooster, waar we een gratis rondleiding krijgen door plekken die normaal voor toeristen zijn gesloten. In Xiahe logeren we in een klein hotel, waar we slapen tussen de monniken. We hebben leuke contacten met de mensen: Het blonde haar van Floor is bijzonder intrigerend voor de mensen, net als ons spelletje yahtzee (ze kennen hier geen dobbelstenen) en de opblaasbare wereldbol! Jeroen zwemt ondertussen met de monniken!

Xiahe - Langmusi
Vanaf Xiahe reizen we met de bus door naar Langmusi. Voor de eerste keer kregen we te maken met het onvermogen van de mensen om een rij te vormen: met 25 man proberen ze het wereldrecord 'aantal mensen per m2' te verbeteren. Door het acteertalent van Floor (ik word geplet en het doet zo'n zeer, help!!), verkrijgen we echter als eerste een kaartje! Met de bus gaan we hoger en hoger. Je voelt je erg klein wanneer je door dit landschap reist. Het landschap is vergelijkbaar met dat van Mongolië, met dat verschil dat hier een aantal punten van het tafellaken hebben opgelift! Langmusi ligt op de grens van de provincies Gansu en Sichuan op een hoogte van 3.300 meter. Dat merk je dus echt: een versnelde ademhaling en minder lucht. Jeroen heeft er minder last van, hij is het gewend om minder lucht te hebben door dat gepaf! Langmusi is een stoffig gat, waar de bevolking bestaat uit Tibetanen, Moslims en toeristen.. De omgeving is wel de moeite waard: we worden omringt door toppen tot 5.500 meter. Maar geen sneeuw en ijs: in dit deel van de wereld begint de sneeuwgrens pas op 6.500 meter. Geen snowboarden voor Jeroen helaas! We hoorden van warmwaterbronnen in de omgeving waar we met een geregelde auto naar toe gingen: een privé(zwavel)bad te midden van de Tibetanen, de hoge bergen en enorme edelweiss.

Langmusi - Songpan - Jiuzhaigou
Met 8 personen, inclusief bagage, in een verrotte minibus gingen we door naar Songpan. De rit van 9,5 uur was afzien, maar het uitzicht op de grote hoeveelheid enorme marmotten, eagles op de telefoonpalen en de gieren vlak langs de weg, maakten erg veel goed. We reden voor een groot deel over een vlakte van ruim 4.000 meter hoogte.. Voor Floor moet het niet nog gekker worden! In Songpan kregen we voor het eerst te maken met het massatoerisme van de Chinezen. Toeringcars racen als volledige asocialen door de smalle straten om hun lading van gecomputeriseerde Chinezen van A naar B te brengen. Het is niet 1 bus, het zijn er honderden in een continue stroom! Dit is niet meer normaal. We hadden besloten om naar het Jiuzhaigou te gaan. Een UNESCO World Heritage Site, maar we begonnen ons een beetje zorgen te maken over de waarschijnlijk extreme drukte.

Jiuzhaigou ligt diep verscholen temidden van de bergen. Het bestaat uit drie kloven met voor een deel loodrechte wanden. Het bevat 108 meren, met de mooiste kleuren, 11.900 Chinese en 100 Westerse toeristen, 200 touringcars, verharde wegen en heel veel grote watervallen. De toegang is extreem prijzig: ruim 30 euro!!! Maar het is het waard, helemaal wanneer je, niet geheel legaal, een overnachting regelt in het park! Dan heb je dus twee dagen in een van de mooiste plekken van de wereld. In 
China zie je in de meeste hotels en restaurants grote afbeeldingen hangen van watervallen, de inspiratie komt hier vandaan! Helaas hebben de Chinezen een ander begrip van stilte en natuur! Ze zien het enkel en alleen als een pretpark: het maakt niet uit of het Disneyland of natuur is. Voor hun maakt het ook niet uit als de watervallen nep zouden zijn. Alles wat in het park aanwezig is, wordt gezien als een toeristische attractie. Zo ook wij dus! Er wordt geschreeuwd en gedaan op de stilste plekjes om 7.00 uur in de ochtend, want stilte is iets bijzonder angstigs voor de Chinees, evenals alleen zijn. Een Chinees is op z'n slechtst, wanneer die alleen op een stille plek is. Een spontane depressie zal het gevolg zijn! In deze omgeving leeft de Panda, maar de kans op een encounter wordt helemaal verwaarloosbaar klein door de Chinees in kwestie! De Chinees is gelukkig een luie en voorspelbare toerist en geen individu! Ze racen met de bus door het park, stappen massaal uit bij de bijzondere plekjes, ondersteunt door vlaggetjes en parapluutjes (wat het geheel een vrolijke indruk geeft), kijken naar de plekjes door hun camera, poseren allemaal en zijn naar 5 minuten weer weg, zonder een rondje te lopen!! De paden tussen de plekjes zijn dus Chinees vrij!! En dat is zo prettig!! Er is sprake van een 100% camera dichtheid! Ondertussen kopen ze alles wat los en vast zit: allemaal lopen ze met malle (nep)Tibetaanse doekjes, cowboy hoeden en de meest waardeloze prullaria! Nee, de Chinese toerist is geen prettig gegeven!!

Jiuzhaigu - Chengdu
Vanaf het park gaan we met de bus door naar Chengdu! De weg die we zouden moeten nemen blijkt afgesloten door een ingestorte berg. Er wordt de bus dus verteld dat iedereen aan de buschauffeur extra geld moet betalen. De Chinezen betalen zonder morren en zonder vragen te stellen. De westerlingen in de bus (4 in totaal), weigeren in eerste instantie te betalen: je gaat toch niet zomaar geld betalen bovenop het al betaalde buskaartje, zonder dat je weet waarom?! De Chinees dus wel, die stelt geen vragen! De weg die we nemen is mooi, maar ook gevaarlijk.. We kruipen over een pas van 4.500 meter, waar we ons record aantal haarspeldbochten voor onze kiezen krijgen. Overal stenen en puinlawines op de weg. Op veel plekken is een deel van de weg ook afgesloten: slik! Wanneer we de pas over zijn, zijn we in een keer in een ander klimaat terechtgekomen: het is hier vochtig en warm. Overal bamboe, subtropische gewassen, grote vlinders, bananen- en palmbomen.. Relaxed!!

Wanneer we aankomen in Chengdu is het nogal een schok! We hebben twee weken doorgebracht in de bergen in de kleine dorpen. We zitten plotseling in een stad met 14 miljoen inwoners. Overal hoogbouw, Chinezen, fietsers, auto's, bussen, maar vooral winkels!! De Chinezen zijn helemaal leip van shoppen! Shopfanaten opgelet: ga naar China! Hier in Chengdu kun je vooral je lol op bij het kopen van kleding (iets wat wij echt moesten doen, want de kleding die we hadden was goor en versleten. We hebben nu dus nieuwe partypakjes!). Je vindt hier alleen maar belachelijk grote kledingwinkels: 12 verdiepingen hoog, en dan 12 naast elkaar.. Alleen maar kleding, kleding en nog eens kleding. Alles kun je hier krijgen voor helemaal niets.. In Nederland kun je geen of amper leuke kleding vinden. Hier het hipste van het hipste (vaak nep, maar wat boeit dat) in 100.000-voud. Een broek voor nog geen 6 euro, een jas voor 8 euro en t-shirts voor 2-3 euro. Dezelfde kwaliteit als thuis! Je wordt hier hebberig, maar we hebben geen ruimte! Emiel: sorry, ik heb afscheid moeten nemen van het rode t-shirt!

China en de Chinezen: vervolg
Typen Chinezen: In China zijn er 3 typen Chinezen te onderscheiden: de stads-chinees, de plattelands-chinees en de oorspronkelijke-bewoner-Chinees (de minderheden, maar dat klinkt zo lullig, want het zijn er altijd nog meer dan de gehele bevolking van Frankrijk).
  • De oorspronkelijke-bewoner-Chinees is de meest relaxte Chinees. Deze mensen leven hun eigen leven, hebben andere meer traditionele gebruiken en hebben over het algemeen echte karakterkoppen. Van wat wij zien, trekken ze zich ook niet echt wat aan van China en de Chinese overheid. Ze zijn meer individueel.
  • De plattelands-Chinees is nog altijd in de meerderheid. 60-70% van de Chinezen is boer. Deze leeft zijn of haar eigen leventje en houdt zich eigenlijk met niet meer bezig dan te zorgen dat het agrarische werk wordt gedaan, tussendoor wordt er gesocialised met de dorpsgenoten, onder het genot van een kopje thee, de eeuwige sigaret en een spelletje kaart of mahjong.
  • De stads-chinees is de marionette van de overheid. Deze Chinees houdt van massa's en stelt geen vragen. Voor de mensen die George Orwells boek '1984' hebben gelezen: een live-versie van dat boek tref je in de Chinese steden! Ze lijken allemaal op elkaar, ze doen hetzelfde, ze eten hetzelfde, ze kopen hetzelfde en ga zo maar door! Deze Chinees staat ook stijf van de propaganda en spreekt geen Engels, maar Chinglisch (de Chinese versie van het Engels = de letterlijke computervertaling van het Chinees).
  • De Chinese afwachtcultuur: Chinezen zijn geen individuele en logische denkers. Wanneer er een situatie plaatsvindt, die duidelijk een logische oplossing nodig heeft, gebeurt er niets. Voorbeeld 1: We reden met de minibus van A naar B. De weg was geblokkeerd door een vastgelopen wegwerkmachine en een hoop zand. Gevolg: Weg geblokkeerd. Oplossing: zand weghalen! Resultaat: de Chinezen keken er naar en deden niets, wij pakten de schoppen op en maakten de weg vrij, zodat we verder konden rijden! Voorbeeld 2: We reden met de bus over een drukke smalle weg. In een dorp was de weg geblokkeerd door een motor die op de weg lag. Een klein ongeluk. Gevolg: Weg geblokkeerd en een enorme file. Oplossing: motor verplaatsen zodat het verkeer weer door kon gaan! Resultaat: de Chinezen keken er naar en deden niets, twee politieauto's reden langs en deden niets. Na 1,5 uur kwam er een heldere agent, die verplaatste de motor. Naar het scheen konden wij niets doen, want als we de motor zouden verplaatsen, zouden wij de schuld krijgen van de beschadigde motor.
  • De geen-vragen-stellen cultuur: In China worden geen vragen gesteld. Dit heeft voor het grootste deel te maken met de waarde die in de Chinees cultuur wordt gehecht aan het voorkomen van gezichtsverlies. Op scholen worden daarom weinig tot geen vragen gesteld, want stel dat de docent het antwoord niet weet, dan lijdt hij dus gezichtsverlies. Je stelt ook geen vragen over de regering, want alles wat de regering doet is goed!



Ga naar boven