13 - Slowakije | Gab?íkovo-Nagymaros dam

Het kost een halve dag om een activiteit ontplooid te krijgen. Niet dat het ongezellig is, integendeel, maar met kinderen is niets meer vanzelfsprekend en snel te organiseren. De lucht is nog wel grijs, maar het is in elk geval gestopt met regenen. We rijden naar de Gab?íkovo–Nagymaros dam in de Donau, ten zuidoosten van Bratislava, op de grens met Slowakije en Hongarije. De bouw van deze dam vanaf 1977 was geen vanzelfsprekend project. Door het beëindigen van Tsjecho-Slowakije en de splitsing daarvan in Slowakije en Tsjechië verliep de samenwerking tussen Hongarije en Slowakije op z’n zachts gezegd niet zo soepel. Ooit betekende de aanleg van het Gabcikovo-Nagymaros stuwdam-systeem in de Donau een monumentale bezegeling van - wat toen nog leek - een ideologische vriendschap voor het leven tussen twee Oostbloklanden. De al door Slowakije in bedrijf gestelde dam bij Gabcikovo annex het ontstane stuwmeer is verwoestend voor milieu, flora en fauna in de regio, heet het, het verstoort de natuurlijk loop van de Donau en haar zijarmen. De Slowaken houden het simpel op 'afspraak is afspraak': Bratislava komt die na, Boedapest niet, dat heeft eenzijdig een streep gehaald door de overeenkomst en weigert zijn deel uit te voeren, een dam bij Nagymaros. De dam levert 20 % van de elektriciteitsbehoefte van Slowakije. Het niveauverschil van 25 meter wordt voor de scheepvaart overbrugd door een indrukwekkend sluizencomplex. Het niveauverschil en de snelheid waarmee het water daalt of stijgt is indrukwekkend te noemen. Het spektakel trekt veel bezoekers die er net als wij geen genoeg van kunnen krijgen. Een ander spectaculair onderdeel van het stuwdam-complex is de kunstmatige wildwaterbaan. Door slim gebruik te maken van het ontstane verval van de Donau, is een zodanige kunstmatige wildwaterzone aangelegd, dat hier door verschillende landen wordt geoefend voor de Olympische Spelen in Londen. Wij raken onder de indruk raken van de kwaliteiten van de ploeg van Nieuw Zeeland en besluiten dat wij ze dit niet na kunnen doen.

We zijn pas laat weer terug. Met twee kleine kinderen is het een chaos van jewelste. Het eten is eerder klaargemaakt door de ouders van Rasti. Niet dat er gezamenlijk wordt gegeten, want dat is in deze landen een zeldzaamheid. Als je zin hebt om te eten dan ga je eten. Als de kinderen dan eindelijk in bed liggen is het tijd voor pivo, wijn, de door ons meegebrachte medovina (honinglikuur) en goede gesprekken.

12 - Slowakije | Cerovo - Bratislava

Het is pas 4.45 uur en al licht als ik wakker word. Beter dus om daar van te profiteren. Buiten is het koud en nat en de lucht is zonder wolken. Kaplaarzen aan, camera bij de hand en lopen maar. Witte wolken hangen als een donzen deken boven het dal. Een paar honderd meter van de tent, aan de rand van het graanveld, zie ik beweging. Er staat daar een kudde van zo’n 12 edelherten met van die grote geweien. Ik probeer dichterbij te komen, maar helaas zijn deze herten te schuw en gaan ze er van door. De hoeven maken een donderend geluid op de grond. Langzaam kleurt de lucht oranje en beginnen er steeds meer vogels te zingen. Vanaf de heuvel kan ik de camping bespieden, waar pas om 6.30 uur de eerste mensen uit hun tent kruipen. In de velden rond de boerderij staan groepjes damherten en reeën te grazen in het ochtendlicht. Caming Lazy is een geldig mooie en rustgevende plek.

’s Ochtend is er vers brood dat ze zelf bakken, verse eieren en kaas van schapen en geitenmelk. De yoghurt van schapenmelk is zo romig en stroperig dat het aan de lepel blijft plakken. Hoe kan het dat Nederlandse magere yoghurt überhaupt yoghurt genoemd mag worden? Voor deze ene nacht betalen we € 12,- op een camping met misschien wel het mooiste uitzicht van Slowakije. Het is erg jammer dat we vandaag door moeten naar Bratislava. We zouden hier graag nog een aantal dagen hebben willen blijven. Het is alleen jammer, maar ook wel begrijpelijk, dat deze camping alleen maar Nederlanders aantrekt. Ze proberen het aantal gasten dan wel te beperken tot ongeveer 30, verspreid over 15 grote plaatsten, dit aantal is eigenlijk iets te groot voor de sanitaire voorzieningen en de gezamenlijke keuken.

Om 9.00 uur zijn we klaar om te vertrekken. Het is 35 kilometer naar Zvolen, waar we ons kapot schrikken door een half ingestort flatgebouw op een verlaten industrieterrein, waar nog steeds een aantal zigeunerfamilies blijken te wonen. Zoals gewoonlijk met zigeuners is het er een enorme zwijnenstal. Het is werkelijk ongelooflijk triest hoe deze mensen zonder uitzondering een teringzooi van hun omgeving maken. Vanaf Zvolen rijden we over een nieuwe snelweg naar Bratislava, waardoor de 200 kilometer zo zijn overbrugd. Hier is de lucht blauw en is het aangenaam warm. Bij een tankstation kopen we een kaart van Bratislava, zodat we kunnen navigeren naar de woning van Rasti en Ivana. Het is de afslag bij de luchthaven, langs een groot winkelcentrum en een woud van reclameborden om de nette woonwijk Tenavka te bereiken, waar ze twee jaar geleden zelf een huis hebben laten bouwen.

We moeten 10 minuten wachten voordat Rasti enthousiast komt aangefietst. Hij is geen steek verandert. Nog steeds een heerlijke Slavische kerel. Een half uur later is Ivana er ook. Kristov is inmiddels een kleuter van drie. Inmiddels is er een nieuwe Slowaakse bijgekomen met de naam Isabella. Het is direct erg gezellig en het is alsof we nooit zijn weggeweest. Door hun goede smaak hebben ze er een mooi en sfeervol huis van gemaakt, waar we ons direct erg thuis voelen. Laat in de middag, als het helaas is gaan regenen, rijden we door het chaotische verkeer en het rommelige Bratislava naar de oever van de Donau tegenover het oude centrum. Langs de boulevard zou je heerlijk kunnen chillen op een van de vele terrassen als het weer ons niet zo in de steek zou hebben gelaten. Bratislava en regen, voor ons helaas een terugkerende combinatie. We hebben elkaar in Australie in de regen leren kennen en twee jaar geleden zijn we in de regen naar Bratislava gefietst. De regen is onlosmakelijk verbonden met onze verder warme vriendschap.

Nadat we een erg grijs, nat en koud weekend hadden doorgebracht in het gezellige appartement van Rasti en Ivana in Bratislava, was het weer tijd om verder te gaan. Kamperen in de Male Fatra, dat is waar we zin in hadden. Een mooi kampvuur, fijne gesprekken en pivo midden in de natuur. Ja, was het maar zo’n feest. De winter had besloten nog heel even haar spierballen te laten zien. De kou, sneeuw en de vele regen dwongen ons elke nacht in een pension door te brengen. Wij zweren dan wel bij kamperen, er is een grens aan wat wij prettig vinden. De Male Fatra is na de regen gelukkig nog minimaal zo mooi als voor de regen. Waterdamp uit de bergen vormt nieuwe wolken in de brede en smalle dalen. Zwetende klimmetjes tot 15 % worden afgewisseld met koude rillingen, wanneer we op heuveltoppen temperaturen van 2 graden moesten trotseren.

De velden staan vol met wilde, geurende bloemen Infrastructuur in Bratislava

Zo tussen de buien doorfietsend kwamen we bij de Hoge Tatra. Het had een geweldig mooie fietsdag door de uitgestrekte naaldbossen langs de grillige toppen moeten worden. Het werd helaas een dag waarop we steeds bozer werden. Hoe verder we kwamen, hoe mooier het uitzicht werd op de besneeuwde toppen. Deze uitzichten hadden niet mogelijk moeten zijn wanneer er nog bomen hadden gestaan. We werden boos om de hebzucht van mensen, boos om het korte termijn denken. Langzaam echter nam ongeloof het over: deze schaal van vernietiging is niet menselijk. Het kan toch niet zo zijn dat ze alles hebben kaalgekapt? Het lijkt er meer op dat er een apocalyptische ramp heeft plaatsgevonden! Dit doe je gewoon niet. Boos bezochten we een toerisme informatiecentrum met de vraag wanneer het is geweest dat deze atoombom was gevallen. Van hebzucht bleek gelukkig geen sprake te zijn geweest. Het was de natuur die had laten zien wie de sterkste is. Op 19 november 2004 heeft een enorme storm (Tatranska Bora) een gebied van 13.000 hectare met bos, omgerekend zo'n 3 miljoen kubieke meter hout, totaal vernietigd. Voorheen mooie wandelpaden lopen nu door zielige bossen met stronkjes. Helaas zal de Hoge Tatra de komende 50 jaar een stuk minder interessant zijn voor toeristen. Behalve natuurlijk voor degenen die een natuurlijke afkeer hebben van bomen.
De gevolgen van de Tatranska Bora zijn dramatisch zichtbaar Paard en wagen ten oosten van de Hoge Tatra

Hoe oostelijker in Slowakije, hoe mooier en puurder het land. De huizen zijn er van hout. De dalen groen van de weiden die omhoog kruipen tegen de hellingen. De heuvels zin oogverblindend groen van het gemengde woud in al haar jonge frisse lentepracht. De weiden staan vol met wilde bloemen in de kleuren paars, rood, geel, roze en blauw. Het geluid van vogels vult de lucht van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat. We rijden door bossen die nog nooit door menselijk handelen zijn aangetast. Nooit geweten uit wat voor diversiteit een bos eigenlijk zou moeten bestaan. Hoe dichter we de Oekraïne naderen hoe meer mensen er werken op het land. Jong en oud zijn in de weer met schoffel, hark en spade. Het zachtjes voorbijglijden van die twee felgekleurde fietsers met al die rode tassen, doet de mensen verbaasd opkijken van hun werk. Een hartelijk 'dobri den' doet bij iedereen een lach ontstaan. Wat is fietsen toch fijn. We passeren de grens met de Oekraïne bij Ubla en zijn inmiddels in een andere wereld. Daarover meer in het volgende verslag.
Ga naar boven