07 - Turkije | Van Hattusa naar Batumi

Hattusa was de oude hoofdstad van de Hettieten. Deze cultuur domineerde het huidige Turkije ten tijde van de Farao's in Egypte. Na deze ruïnes hebben we een reis door de tijd kunnen langs plaatsen als Amasya, Trabson en Sumela. Van een cultuur die dateert van 2.000 BC (Hettieten), kwamen we overblijfselen van de Grieken, Romeinen, Byzantijnen en Ottomanen tegen. We hebben nu een beeld bij de geschiedenis van Turkije. De historische overblijfselen van deze (oude) culturen zijn vele malen interessanter en aantrekkelijker dan wat er tegenwoordig door de Turken wordt gebouwd. 'Concrete Paradise' zou een goede benaming kunnen zijn. Of je nu in plaats A, B of zelfs Y bent, het ziet er allemaal hetzelfde uit; meestal net niet afgebouwde, fantasieloze betonnen hoogbouw van een verdieping of vijf-zes. Als er weer wat geld is, komt er weer een verdieping bovenop. Aan een aantrekkelijke klodder pleister wordt niet gedacht. Gelukkig vinden we nog genoeg natuurschoon in de bergen van de Kackar Dagi. Tussen de 4.000 meter hoge bergen en de dichte mist sluiten we onze reis door Turkije af. Het is weer tijd voor wat nieuws.

Turkije en de de Turken
In Turkije wonen, zoals al eerder opgemerkt, een heleboel Turken. Al deze Turken drinken thee. Erg veel thee! Turkse thee is overal en altijd verkrijgbaar. Van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat zitten de Turken op kleine krukjes voor een van de overal aanwezige theehuisjes. Overdag is het vooral een mannen aangelegenheid. Onder het genot van niet een, maar eerder een stuk of vier-vijf glaasje thee, wordt er gesproken over voetbal, politiek en andere onderwerpen waar mannen zich mee bezig houden. 's Avonds veranderen de wat grotere theeterrassen in een verzamelplaats van families en vrienden. In het tempo waarin op de Nederlandse terrassen tijdens een mooie lentedag de glazen bier worden aangesleept, gaan hier de bladen met theeglaasjes rond.

In het verslag over de Oekraïne hebben we het uitgebreid gehad over de Oekraïense vrouw. Deze vindt haar gelijke niet in Turkije. Sterker nog, in Turkije zijn het de mannen die aantrekkelijk zijn en die de gehele dag bezig zijn met hun uiterlijk. De Turkse man is een ijdele, goedlachse en aanrakerige man. Strak in de kleren en met een hip kapsel, paraderen de mannen door de straten. Het hippe kapsel hebben ze van de kapper, wat in Turkije een hele belevenis is. Uit een mooi plaatjesboek kies je het (hippe) kapsel dat het beste bij je past. De kapper heeft er vervolgens een uur voor nodig om je te wassen, knippen, scheren, föhnen, nog een keer wassen, oorhaar en oorsmeer te verwijderen (de gremlin look is in Turkije zo 2006), om als laatste met haarlak de finishing touch aan te leggen. Elke man is daarna weer het mannetje. Voor vrouwen zijn er ook wel plekken om geknipt te worden, maar die zijn onzichtbaar. Daarnaast is een hip kapsel onder een hoofddoek ook niet geheel praktisch.
Turken en de Islam
Het overgrote deel van de Turken is moslim. Meestal dan wel van de categorie gematigde moslim. Langs de Zwarte Zee (Black Sea people are nice people, no problem for you) wonen de meest liberale Turken. Het onderscheid tussen man en vrouw is hen een doorn in het oog en zij zien de hoofddoek als symbool van deze ongelijkheid. Niet dat de hoofddoek in Turkije betekent dat ze direct conservatief zijn. De hoofddoeken hebben vrolijke kleuren en nog steeds kan een hoofddoekje hand in hand lopen met een Turkse jongen met een hip kapsel. Voor veel Turken is religie iets persoonlijks en niet iets dat mag worden opgelegd. Al helemaal moeten ze niets hebben van regels die hun plezier in het leven verminderen. Want Turken hebben bovenal plezier in het leven. Turken en Arabieren gaan mede daardoor niet samen. Arabische toeristen met hun vrouwen in een tent (wel praktisch op de camping), worden door de Turken minachtend en argwanend (wat is het verschil met een bivakmuts?) aangekeken. De toename van het aantal conservatieve Turken wordt kritisch en met angst voor de toekomst aanschouwd.

Elke stad en elk dorp heeft een aantal moskeeën. Elke moskee heeft een minaret met luidsprekers, waaruit vijf keer per dag de oproep tot het gebed klinkt. Er bestaat een verband tussen de tolerantiegrens en de afstand van de minaret tot je hotelkamer. Wat het meest opvalt is het kwaliteitsverschil van de imam. Sommige imams zijn een genot om naar te luisteren en anderen zijn tenenkrommend slecht. Een soort Idols voor Imams zou geen overbodige luxe zijn. Dit kan mooie, multiculturele televisie opleveren. Zien we daar een subsidie mogelijkheid?

En verder
Na vier weken Turkije en bijna 2.000 kilometer, waarvan 650 op de fiets, vonden we het wel weer tijd voor een nieuw land. Het begon ook wel wat druk te worden. Aan de Zwarte Zee kust dan wel geen westerse toeristen, maar wel tienduizenden Turken die massaal genieten van hun vakantie. Vanaf het uiterste oosten van Turkije was het maar een klein uur naar Batumi. Dit is de Georgische badplaats aan de Zwarte Zee. Hier zijn we nu aan het uitzoeken welke gebieden er in Georgië en Armenië bezocht kunnen worden, want helaas zijn grote delen van deze landen onveilig te noemen.
   
   




Vanuit de mooie stad aan de Bosporus met naar schatting 17 miljoen inwoners (waar er jaarlijks 100.000 aan worden toegevoegd), zijn we begonnen aan de fietstocht door dit voor ons nieuwe land. De Zwarte Zee kust is een populaire weekend- en vakantie voor de Istanbullers. Wij rijden van camping naar camping om in Alapli uit te komen. Vanaf daar trotseren we de eerste serieuze bergen om in de oude Ottomaanse stad Safranbolu te arriveren. Diezelfde bergen moeten we een tweede keer over om in het geweldig mooi gelegen Amasra aan de Zwarte Zee te komen. We hadden het plan om vanaf daar door te fietsen naar Sinop en verder. Aangezien je een plan nodig hebt om daar van af te kunnen wijken, kreeg ook dit plan een geheel andere wending. Hierdoor zijn we plotseling via Ankara in Hattusa aangekomen. Daarover verderop meer.

Achtergrondinformatie
Veel mensen kennen het Turkije van de oude steden en de stranden aan de Middellandse Zee. Maar weinig mensen zullen meer weten van dit bijzonder interessante en veelzijdige land. Een stukje achtergrondinformatie kan dus geen kwaad. Het huidige Turkije met 75 miljoen inwoners is naar de mening van de meeste Turken enkel en alleen te danken aan Ataturk (vader der Turken). Mustafa Kemal Ataturk was één van de generaals in het Ottomaanse leger. Na de 1e wereldoorlog was het voorheen zo grote en machtige Ottomaanse rijk (periode 1300 - 1918), uiteengevallen en werd het grotendeels bezet door de geallieerden. Het vredesverdrag werd door veel Turken gezien als een vernedering. De Turkse onafhankelijkheidsbeweging onder leiding van Ataturk kreeg daardoor veel steun van de bevolking. Dit leidde in 1923 tot de stichting van de Turkse republiek met Ataturk als eerste president. Hij zorgde voor een nieuwe grondwet en maakte van Ankara de nieuwe hoofdstad. Ook voerde hij verregaande sociale en politieke hervormingen door. Zijn grootste hervorming is de scheiding van kerk en staat. Ook liet hij het Arabische alfabet vervangen door het Latijnse. De hervormingen, modernisering en haar strategische ligging hebben het Turkije mogelijk gemaakt toe te treden tot de NAVO. Voor veel Turken is toetreding tot de Europese Unie een logische en verdiende vervolgstap. Dat een beslissing daarover uitblijft en achtergebleven landen als Roemenië en Bulgarije al wel zijn toegetreden, wordt door veel Turken als een belediging ervaren. Interessant om daarbij te melden is dat de seculariteit van de Turkse staat wordt beschermt door het machtige Turkse leger. De grote macht van het leger is voor de Europese Unie een absolute 'no-no' voor toetreding. De huidige Islamitische regeringspartij van Erdogan ziet de macht van het leger ook graag afnemen. Naar verluidt om Turkije te kunnen transformeren tot een meer Islamitische staat. In september 2010 vindt er een referendum plaats over de positie van het leger in Turkije. De uitkomst daarvan zal veel zeggen over de toekomst van Turkije.

IMG_6461 IMG_6334
De nieuwe hoofdweg heeft de mooie zwarte zee kust verpest Het strand van Agva

Turkije en de Turken
Turkije is een mooi land met veel bergen, waar je ook nog eens fantastisch kunt eten. Fietsen is alleen niet gemakkelijk vanwege de vele bergen. En omdat goede kaarten ontbreken (veelzeggend is dat google maps in Turkije meestal wordt geblokkeerd), zijn we vaak aangewezen op te drukke wegen. Daarbij is het ook nog eens zo dat de infrastructuur op gigantische schaal wordt aangepakt. De infrastructuur zal het Turkije straks mogelijk maken uit te groeien tot een regionale grootmacht. Voor een tweetal kleine fietsers is dat alleen wat minder prettig.

Tot nu toe zijn het vooral de Turken die er voor zorgen dat we een geweldige tijd hebben. Veel mensen die een keer in Turkije zijn geweest, zeggen dat de Turken in Turkije anders zijn dan in Nederland. Wij denken dat maar weinig mensen überhaupt kennis hebben gemaakt met de Turkse Nederlanders en dat het een goed idee is om daar verandering in te brengen. Het zijn de meest gastvrije, vriendelijke en sociale mensen die wij ooit zijn tegengekomen. In tegenstelling tot veel andere aardige mensen in andere vriendelijke landen, willen ze helemaal niets van je. De Turken die wij tegenkomen vinden het oprecht leuk dat je er bent en willen er in alle oprechtheid voor zorgen dat je het nog veel leuker hebt.

Veelzeggend is dat we de afgelopen paar weken 23 kopjes thee, 2 keer ontbijt, 1 keer een overnachting, drie keer een lunch en 1 keer raki hebben gekregen. Dit zijn dan alleen nog maar de keren dat we zijn ingegaan op de uitnodiging, want nog veel vaker wordt het je aangeboden. Zou je op elke uitnodiging ingaan, dan kom je nergens. In Turkije is het gelukkig weer mogelijk om gesprekken te hebben met de mensen. Er is altijd wel iemand die in Duitsland of Nederland heeft gewerkt. Zo komen we veel te weten over het land, de mensen en het dubbele leven waar veel (voormalige) gastarbeiders in zitten. Veel Turken keren terug naar Turkije, maar laten daardoor noodgedwongen een deel van hun familie achter. Hun vaderland is dramatisch verandert en zelf zijn ze inmiddels meer Duitser of Nederlander dan Turk. Ze zijn en blijven Turk bij gevoel, maar het is vaak een gevoel van het Turkije dat al niet meer bestaat.

IMG_6799 IMG_6360
Ottomaanse archiectuur in de oude stad Safranbolu De kofte wordt smaakvol opgediend

En verder
Toen we op de fiets in Amasra aankwamen, hadden we in totaal meer dan 3.000 kilometer gefietst. Het fietsen bleek alleen veel zwaarder dan we van tevoren hadden gedacht. Aangezien Turkije nogal bergachtig is, moest er een ander plan komen. Omdat naar huis gaan niet zo snel een goed plan is, zijn we liftend en met de bus (fietsen onderin) naar Ankara gegaan. Daar vonden we een bekende transporteur die onze fietsen wel naar Nederland wilde brengen. De kosten daarvan deden wel een beetje pijn, maar we hebben in ieder geval veel lol gehad met het personeel bij het inpakken. In Ankara hebben we twee rugtassen gekocht, waardoor we sinds donderdag weer door het leven gaan als rugzaktoeristen. Met de bus zijn we vervolgens naar Hattusa gegaan. Het bewijs dat we het rugzakken nog niet zijn verleerd.

Vanaf Odessa is het 36 uur varen over de Zwarte Zee naar Istanbul. De Zwarte Zee is in het geheel niet zwart. Wij vinden de Oekraïense naam 'Chorne More' dan ook veel beter klinken. Dat dit vertaald in het Nederland nog steeds Zwarte Zee betekent, doet niets af aan het beter klinken ervan. Aan boord van de boot valt niet veel anders te doen dan slapen, lezen, op het dek liggen, eten en naar land zoeken in een van de vier windrichtingen. Dit laatste overigens tevergeefs, want dit op de kaart kleine stukje water, is in het echt best wel groot. Dat we in een ander deel van de wereld zijn wordt benadrukt door de vele nationaliteiten aan boord: Oekraïners, Turken, Azerbeidjanen, Georgiërs, Iranezen, Irakezen, Syriërs, Jordaniërs, Koerden (ze vinden dat ze een ander land zijn), Nederlanders (wij) en twee andere toeristen.



Vroeg in de ochtend naderen we de Bosporus De indrukwekkende koepel van de Sultan Ahmetmoskee

Vroeg in de ochtend komen we aan bij de ingang van de Bosporus. Grote aantallen zeeschepen liggen te wachten tot ze er door mogen. Enorme olietankers komen ons tegemoet. Een grote schol dolfijnen verwelkomt ons al tuimelend in Turkije. De doorgang tussen de Zwarte en de Middellandse Zee wordt smaller en smaller. Meer en meer strekt de metropool Istanbul zich over beide oevers uit. We varen onder de bruggen over de Bosporus die Europa met Azië verbinden en meren aan in Istanbul. De douaneformaliteiten doen vrezen dat de civilisatie in dit nieuwe land ver is te zoeken. De Turken komen aan boord met twee plastic zakken. Uit de ene komen de visa die iedereen voor 15 of 20 dollar moet kopen. De andere plastic zak vult zich gestaag met de dollars die de passagiers overal vandaan plukken. Turkije is weer wat rijker, de rest wat armer. Na nog een paar uur zinloos wachten mogen we dan toch eindelijk voet op Turkse bodem zetten.

Istanbul
Deze stad is alles wat de Oekraïne niet is. Het is de heerlijke chaos en drukte van een bruisende Aziatische metropool. Dat mag ook wel met 15 miljoen inwoners, ofwel 25 procent van de gehele Turkse bevolking. Al onze zintuigen worden weer op scherp gezet. Geluiden, geuren, activiteiten; alles gebeurt overal en vooral tegelijkertijd. Het verkeer staat muurvast met taxi's, auto's en honderden bussen. De trottoirs zijn vergeven van de mensen. Iedereen is op weg naar ergens of misschien ook wel naar nergens. Alles is te koop in deze stad die één grote bazaar lijkt. Je moet dan wel weten waar je moet wezen, want elke straat heeft zo z'n eigen specialiteit. We doen een beetje mee met de tienduizenden andere toeristen en bezoeken de Blauwe Moskee, de Hagia Sophia en het Topkapi Paleis. Erg mooi, maar wij zijn toch meer van de smalle en spannende achterafstraatjes buiten ‘toergroeptopia’. In het bruisende jonge leven aan de overzijde van de Gouden Hoorn dompelen we ons onder in het drukke en hippe uitgaansleven van Istanbul. Hier ervaar je het westerse Istanbul. De Turken hier houden wel van een paar glazen bier, raki, lekker eten en ontspannen. In deze bruisende stad aan het drukke water van de Bosporus zouden wij prima kunnen wonen. Denken we!
Ga naar boven