Bestemmingen

Jeroen Kleiberg Madagascar

Madagaskar | Gestrand in het zand

Ploeterend door het rode mulle zand, proberen we ons door het dorp te worstelen waar we door een groeiende groep krijsende, cadeaus en bonbons eisende kinderplaag worden belaagd. Fietsen is onmogelijk door het losse zand. Tot grote hilariteit van de joelende kinderschare duwen en trekken we ons zwetend voort. Als Mette haar stuurtas opent om iets te pakken, is dat het signaal om in de aanval te gaan. In een flits zijn er minimaal 80 kinderhandjes in verdwenen. Er wordt geduwd en getrokken. Er worden rake klappen uitgedeeld. Allemaal willen ze cadeaus, maar die hebben we niet. We willen weg uit deze kinderhel. De zandbak wordt alleen maar dieper. We zijn gestrand. We geven ons gewonnen, we moeten terug.

Mette Janssen Madagascar
Fietsen over een vlakte vol wuivend geel hoog gras. Foto: Jeroen Kleiberg

Tot Ihosy fietsen we door een land vol mensen en terrassen met rijst. Daarna verandert het land. Na een laatste pittige klim, fietsen we met de wind in de rug over een uitgestrekte vlakte vol wuivend geel hoog gras onder een diepblauwe hemel. Op het vasteland van Afrika zou dit de plek zijn geweest voor grote beesten. Hier is helemaal niets! Maar zelfs in deze leegte, in dit landschap zonder bomen, lopen her en der wat mensen met bossen hout op hun hoofd. Kilometers hebben ze moeten lopen om weer een dag te kunnen koken. Langs de weg af en toe een groepje mensen, die geduldig wacht op een lift. Hoe gaan deze mensen met al hun bagage ooit passen in de overvolle taxi-brousses die ons passeren? Hoe zuidelijker we komen, hoe hoger het dak is volgeladen met bagage en beesten.

In deze regio geldt het stelen van zeboe als bewijs van mannelijkheid

Van het hoge plateau met vruchtbare rode aarde, dalen we door de graslanden van Madagaskar af naar het droge land. Hier geen rijst, maar maniok waar de mensen van leven. Kuddes met zeboe worden begeleid door mannen met geweren. In deze regio geldt het stelen van zeboe als bewijs van mannelijkheid. Een beetje huwelijkspartner heeft daarvoor ook in de bak gezeten. Hoe meer gestolen, hoe meer vrouwen je jezelf kunt veroorloven.

Tree Madagascar
Flora van Madagaskar. Foto: Jeroen Kleiberg

Ten oosten van Isalo is er een andere inkomstenbron: hier worden edelstenen (saffieren) gevonden. De prijs is hoog en daarom zijn hier gelukszoekers uit alle delen van de wereld neergestreken. Hier zien we de eerste machines die we in weken hebben gezien: meegebracht door de Chinezen en de Arabieren om de grote stenen op te graven. De Malagasy gebruiken hun blote handen voor het graven van diepe gaten om er aan touwen in af te zakken. Op zoek naar een steen om uit de armoede te komen.

Sapphire mining Madagascar
Op zoek naar een fortuin. Foto: Jeroen Kleiberg

De modder en de klei maken plaats voor roodbruin zand, waartussen hier en daar de eerste baobab is te ontdekken. Verspreid staan bomen met kronen als wortels en kromme stammen. Het is een land waarin we steeds meer cactussen zien. Elke plant lijkt hier prikkelbaar. Onder grote stenen leven slangen, schorpioenen en sissende kakkerlakken met prehistorische afmetingen. Hier geen kuddes zeboe, maar geiten die zich ontfermen over de stekelige ondergroei.

Village Madagascar
Huizen van riet en stro tussen vreemde bomen. Foto: Jeroen Kleiberg

De dorpen met lemen huizen van eerder zijn verdwenen. Hier bestaan de dorpen uit groepjes huizen van riet en stro met daartussen een stralend witte kerk en af en toe een moskee. Elk dorp barst uit haar voegen van de vele kinderen die er wonen. Allemaal schreeuwen ze ‘salut vazaha’ in plaats van het ‘bonjour vazaha’ dat we eerder hoorden. De kinderen lijken te denken dat we ‘madame bonbon’ en ‘monsieur cadeau’ heten. Bonbon en cadeau groeten vrolijk terug.

Een stoere zwarte man omwikkeld met een roze Hello Kitty deken is geen ongewoon gezicht

Minimaal de helft van de bevolking loopt in het oranje T-shirt met de beeltenis van de kandidaat die in januari de presidentsverkiezingen heeft gewonnen. Bij gebrek aan jassen wikkelen de mensen zich in dekens als het buiten nog fris is. Een stoere zwarte man omwikkeld met een roze Hello Kitty deken is geen ongewoon gezicht. Veel vrouwen hebben hun gezichten met modder ingesmeerd als bescherming tegen de zon, soms voorzien van een artistiek motief.

Mette Janssen Madagascar
Fietsen over zanderige wegen. Foto: Jeroen Kleiberg

Na de ruim 1.000 kilometer die we hebben afgelegd om van Tana naar Tulear aan de Indische Oceaan te komen is het tijd om het wat rustiger aan te doen. Al fietsend door Madagaskar zijn we gestuit op een paar problemen waar we geen rekening mee hebben gehouden. Kamperen is hier bijna niet te doen vanwege de mensen die overal lijken te wonen. Fietsen in het donker is nooit een goed idee, maar in dit land simpelweg onverstandig vanwege de reële kans op berovingen. Helaas naderen we op het zuidelijk halfrond de kortste dag van het jaar, wat betekent dat we maximaal 10 uur hebben om van het ene naar het andere hotel te fietsen; regelmatig een afstand van meer dan 90 km. Met al het reliëf en het beperkte daglicht is dat vaak een uitdaging. Aan de kust hopen we het nu wat rustiger aan te doen. Met kortere etappes door gebieden met minder mensen. Maar helaas strandt onze eerste poging terwijl we worden belaagd door honderd kinderen die iets van ons willen: ‘Donnez moi un cadeau!’

Madagaskar | Klauteren en klimmen

Honderden kilometers hebben we gefietst door de golvende Centrale Hooglanden van Madagaskar. Honderden kilometers door een landschap dat door mensenhanden is vormgegeven. Een landschap gecultiveerd voor de teelt van rijst. Een landschap waaruit bijna alle bomen zijn verdwenen, maar waar mensen overal aanwezig zijn. Nu dalen we langzaam maar zeker af naar een regio van rode aarde en termietenheuvels.

Bijna alle bomen zijn uit het landschap verdwenen. Foto: Jeroen Kleiberg

De dorpen en stadjes met bakstenen huizen maken plaats voor gehuchten van lemen huizen met stro-en daken. We passeren stadjes met onuitspreekbare namen als Ambohimahasoa en Ambatofinandrahana en Fianarantsoa. Zelfs de locals struikelen over deze onmogelijke namen. Afkorten is daarom heel normaal. Zo zijn we gestart in Tana en zijn we via Ambo, Amba en Fianar, over rode onverharde wegen in de regio Andringitra terecht gekomen.

Fietsen over onverharde wegen. Foto: Jeroen Kleiberg

Voor natuur moet je in Madagaskar in één van de bijna 40 beschermde gebieden zijn. Daar is nog de biodiversiteit te vinden waar het land beroemd om is. Daar zijn planten en dieren die nergens anders ter wereld te vinden zijn, waarvan de ruim 100 soorten maki’s de beroemdste zijn. Buiten de beschermde gebieden heeft de van rijst en zebu (het lokale rund) afhankelijke cultuur, geleid tot de ontbossing van het grootste deel van het land. De 10 procent die nog resteert, staat onder grote druk van de toenemende bevolking. Overal zijn mensen aan het hakken en zagen voor hout om op te koken. Hele stukken tegelijk worden afgebrand om plaats te maken voor terrassen vol met rijst.

Ringstaartmaki’s in Andringitra. Foto: Jeroen Kleiberg

We zijn blij dat we op een plek zijn aangekomen met meer bomen en beestjes dan mensen. In Andringitra lopen we door bossen vol ringstaart maki’s die vrolijk piepen en knorren. Over paden van rode aangestampte aarde door hoge grassen, waarvan de zaden zich als kleine naalden door onze sokken boren. Op de top van de 1.600 meter hoge Kameleon genieten we van de stilte en het uitzicht op de roodbruine bergen met daartussen een paar van de hoogste toppen van Madagaskar. Lang blijven we niet alleen. Vanuit de diepte zien we iemand in een blauw jasje rennend de berg opkomen. Op een tiental meters bij ons vandaan gaat hij hijgend zitten. ‘Bonjour, ça va’, begroeten we elkaar beleefd. Met zijn geplastificeerde pasje en een jasje met de tekst ‘polis’ maakt hij een officiële indruk.

Het nadeel aan de nationale parken in Madagaskar is dat het niet de bedoeling is dat je er zelfstandig aan de wandel gaat

Het nadeel aan de nationale parken in Madagaskar is dat het niet de bedoeling is dat je er zelfstandig aan de wandel gaat. Paden zijn er maar beperkt en een gids is verplicht. In Ranomafana National Park lopen we met een gids een paar kilometer door het regenwoud om verschillende soorten maki’s en hagedissen te spotten. Van onze wens een flink eind te lopen komt niet veel terecht. Daarom kiezen we er in Andringitra voor om buiten het Nationale Park te blijven. Vrij wandelen op de hier goed aangegeven paden. Vrij als een vogel komen we zo terecht op de top van de Kameleon, waar we gezelschap krijgen van een verlegen jongeman met een officiële functie.

We voelen ons klein en nietig in Andringitra. Foto: Jeroen Kleiberg

Na een half uur zwijgend bij elkaar te hebben gezeten gaan wij weer naar beneden. ‘Au revoir’ begroeten we elkaar weer beleefd. Na deze uitgebreide communicatie is de jongen niet meer van plan alleen op de top achter te blijven. Hebben we hier te maken met iemand die ons ongevraagd komt begeleiden en straks geld wil hebben omdat hij onze gids is geweest? Niet veel later snelt onze nieuwe vriend in het blauwe jasje ons weer voorbij. ‘Au revoir’ begroeten we elkaar weer vriendelijk gedag. Beneden in het dorp slaan we links en rechts door de stoffige rode straten langs de paar lemen huizen. Al snel hebben we gezelschap van onze vriend met het blauwe jasje die dit keer met versterking is gekomen.

Als ware criminelen worden we verzocht mee te komen naar het lokale toeristenbureau

Als ware criminelen worden we verzocht mee te komen naar het lokale toeristenbureau. Hier wordt ons duidelijk gemaakt dat we in overtreding zijn. Het is dan wel niet het nationale park, hier is de regel dat er niet alleen wordt gewandeld. Het begeleiden van toeristen is de werkgelegenheid voor de lokale bevolking en daar kom geen speld tussen. Dit betekent dat zelfs een bezoekje aan een nabijgelegen dorp onder begeleiding moet worden ondernomen. In het kantoortje hangt een prijslijst om dit te onderstrepen. Het beklimmen van de Kameleon kost omgerekend 17 Euro en voor een begeleide wandeling door de dorpen moet een tientje worden betaald. Als ze hier vaker fietsers hadden gehad, was er vast iets bedacht om begeleid te moeten fietsen.

Wandelen tussen granieten boulders en kliffen. Foto: Jeroen Kleiberg

Maar ja, nu we er toch zijn: dit rauwe landschap van granieten boulders en kliffen vraagt om nog een wandeling. Eigenwijs als we zijn, willen we dit doen zonder gids en met een overnachting hoog in de bergen. Voor 25 Euro ontvangen we een ticket met een officiële stempel. Wij zien niet langer in overtreding. Voorzien van proviand en liters water gaan we omhoog. Het landschap is divers en vol verrassingen. Van het bos vol maki’s klauteren we langs verticale granieten wanden. Door palmbossen en over gladde steile hellingen gaan we helemaal naar boven. Bijna 1.100 meter hoger hebben we een panoramisch uitzicht over de wijde omgeving. Beschut tussen roodbruine stenen zetten we de tent en koken we de pasta. Niet veel later is het donker en schuift de Melkweg als een witte waas langzaam langs de hemel. Miljoenen sterren staan er te schitteren. De stilte is adembenemend. Diep beneden schijnen een handvol eenzame lichtpunten van de paar dorpen met maar beperkt elektriciteit.

We glibberen en glijden over onmogelijk steile hellingen. Foto: Jeroen Kleiberg

De volgende dag glibberen en glijden we over onmogelijk steile hellingen nog verder naar boven. Uit spleten in het granieten massief horen we gesis en gefluit van de reusachtige kakkerlakken, waarmee de hagedissen zich hier voeren. De vegetatie bestaat uit vetplanten en kaktussen. Om de route te volbrengen moeten we over de hoogste top. Meer dan eens knikken onze knieën en slaat onze hartslag een paar keer over. De route wordt aangegeven door her en der opgestapelde stenen. De uitgezette route lijkt suïcidaal. We beginnen te begrijpen dat een gids soms wel handig kan zijn.

Een misstap hier en we zijn er geweest. We besluiten dat we nog langer willen blijven leven

Het pad loopt dood bovenop een granieten rots. Links, rechts en recht vooruit, valt de aarde honderden meters loodrecht naar beneden. Een misstap hier en we zijn er geweest. We besluiten dat we nog langer willen blijven leven. Dat we nog een stukje verder willen fietsen. Dat we nog andere delen van Madagaskar willen ontdekken. In plaats ons als lemmingen in de dood te storten, keren we om. Langs dezelfde lange weg weer terug. Terug naar onze bungalow tussen de apen en de bomen. Terug naar onze fietsen voor onze volgende etappe door Madagaskar.

Jeroen Kleiberg Madagaskar

Madagaskar | Rijstvelden en bakstenen

Van rustig fietsen is in Madagaskar geen sprake. ‘Vazaha! vazaha!’, klinkt het vanuit opgewonden kinderkeeltjes. Al van verre zijn we gespot door de kinderen die breed lachend naar de weg komen rennen. Er is een witte buitenlander gesignaleerd en dat is groot nieuws. Die gekleurde fietstassen puilen vast uit van de bonbons, stylos en andere cadeaus. Het rumoer draagt ver en overal schieten de alerte kinderhoofdjes overeind. ‘Vazaha! vazaha!’ klinkt het de hele dag door. Hele dorpen zijn overspoeld met donderbruine kinderen met snottebellen aan hun vieze gezichten. Een aanhanger vol snoep zou nog niet genoeg zijn om alle wensen te vervullen.

Read More

Kaapverdië | Dansen op de vulkaan

Stipt op tijd staat de ‘colectivo’ voor de deur om mij naar Chã das Caldeiras te brengen. Toeterend rijden we een paar rondjes door de smalle straatjes met gekleurde huisjes van São Filipe. Op zoek naar medepassagiers en de nodige pakketjes om elders af te leveren. We rijden over de flanken van de vulkaan, waar kleine boeren de rode aarde bewerken voor wat groente en fruit. Af en toe wordt er gestopt om een pakket af te leveren aan een breed lachende Kaapverdiaan. Het beroep van postbode en taxichauffeur gaan hier hand in hand.

Read More
Jeroen Kleiberg Cuba

Cuba | Vamos a la playa

Je bent niet in Cuba geweest als je niet in een klassieke Amerikaanse auto hebt gereden. We zijn dan ook erg tevreden als onze taxi naar Trinidad een roze Ford Fairlaine uit 1956 blijkt te zijn. Groot genoeg om een voetbalelftal mee te verplaatsen, ruim genoeg voor onze entourage. De fietsen worden op de imperiaal gebonden, de rode en gele fietstassen krijgen een plek in de kofferbak. Wij nemen plaats op de geplastificeerde blauwe banken, waar we lekker aan blijven plakken.

Read More
Ossenkar Cuba

Cuba | Land van de contrasten

Fietsen in Cuba stelt ons voor een aantal uitdagingen. Idealiter stappen we elke ochtend zo vroeg mogelijk op de fiets. Als het buiten nog fris en koel is. Helaas zijn de tropische dagen maar kort. Pas om zeven uur is het licht en vaak kunnen we niet eerder dan half acht of acht uur ontbijten. Rond het middaguur is de tropische hitte als een verstikkende deken neergedaald en zijn we toe aan een pauze. Het liefste zouden we nu op een terras afkoelen met een ijskoud drankje. Maar er zijn geen terrasjes. Een siësta aan een klein riviertje klinkt idyllisch, maar dat is het door de vele muggen niet. Winkels zijn er niet. Kraampjes langs de weg met fruit of koele drankjes ontbreken. Drinkwater is bijna nergens te krijgen en daarom desinfecteren we het kraanwater. De chloorsmaak verdrijven we met poeder dat smaakt naar meloen, sinaasappel of citroen. Read More

Cuba | Back to the sixties

Het is een bijzondere ervaring om door Havana te struinen. Felrode Pontiacs en hemelblauwe Chevrolets staan te glimmen tussen half of volledig ingestorte koloniale gebouwen langs lange rechte wegen. Lada’s in pasteltinten rijden door straten vol gaten. Door de smalle straten echoën de geluiden van een stad die leeft. Mensen lachen en mensen praten. Het leven wordt op straat geleefd. Kinderen spelen honkbal en knikkeren tussen gele, rode en blauwe auto’s, jongeren hangen rond met muziek uit een gettoblaster. Bij ons verleden tijd, hier nog hoe het gaat. Read More

Fietser op het Let de Stigterpad

Nederland | Let de Stigterpad

Rode, gele en oranje bladeren dwarrelen naar beneden. Soms maar enkele, maar na een zachte windvlaag met een heleboel tegelijk. Op de grond ligt een dikke laag van bruin verkleurende bladeren. Het fietspad is grotendeels onzichtbaar door het laagje dat er op is neergekomen. Een aantal keren zie ik een bocht aan voor een stuk bos of andersom. Dan zakt mijn voorwiel tot de as weg in de zachte bladerdeken. Ik krijg zin om te gaan liggen en me toe te dekken met een laagje herfstbladeren om dan in slaap te vallen. Zo moet het voelen voor een dier dat zich klaarmaakt voor een weldiende winterslaap. Dat moment lijkt op deze zonovergoten novemberdag nog erg ver weg. Read More

Tapas en cocktails

Spanje | Tapas en cocktails

De straten van Sevilla zijn verlaten als we vanaf Plaza de España teruglopen naar ons appartement in de wijk Triana. Wonderlijk hoe snel het leven uit de stad is verdwenen. Nog maar een uur geleden zaten de terrassen vol en waren de straten vol auto’s. Er werd gegeten, gedronken en gelachen. Nu is het bijna overal donker en stil. Alleen in onze straat is nog een terras waar studenten zorgen voor nachtelijk rumoer. Van ons gebouw zijn de meeste ramen al donker. We hebben goede hoop dat we ons appartement ongemerkt kunnen binnensluipen zodat we snel kunnen slapen. Maar helaas, nog voor we de sleutel in het slot hebben kunnen steken, wordt de deur opengezwaaid door een stralende Rocio, onze gastvrouw in Sevilla. Ze is wakker en heeft ons gemist. Al uren heeft ze op haar balkon op ons zitten wachten.

Read More

Kazachstan | Feestverlichting

In Astana hebben ze de feestverlichting aangezet. Er is dan ook heel wat te vieren. Sinds april heb ik bijna 10.000 kilometer fietsend afgelegd om hier te komen. Ik ben door eindeloze woestijnen gekomen en over afgelegen hoogvlaktes gefietst. Ik heb indrukwekkende bergen gezien en hoge passen overwonnen. Ik heb regen, hitte, kou en wind doorstaan en genoten van de vele mooie dagen met diepblauwe luchten. Ik was alleen, maar eenzaam heb ik mij bijna nooit gevoeld. Ik heb vele kleurrijke en interessante mensen ontmoet, ontelbare kopjes thee gedronken en nog veel meer handen geschud.

Read More

Kazachstan | Zadelpijn

Waar ben ik eigenlijk mee bezig? Waarom ben ik hier aan het fietsen? Vind ik dit nog wel leuk? Deze vragen schieten door mijn hoofd als ik mij door het monotone Kazachstan trap. Met de wind in de rug is het alleen maar genieten. Van het goudgele landschap dat eindeloos golft van horizon naar horizon en waarvan de kleur langzaam naar groen verschuift naarmate ik noordelijker kom. Maar de combinatie van tegenwind, slecht wegdek, zadelpijn en vrachtwagens is bijzonder slecht voor mijn moreel.

Read More

Kazachstan | Kilometers vreten

Met een wazig gevoel in mijn hoofd word ik langzaam wakker. Ik doe een aantal pogingen om mijn ogen te openen en langzaam maar zeker krijgt mijn wereld weer betekenis. Ik lig in een bed onder een dunne deken met een motief van roze rozen en een logo van Chanel. Ik herinner me weer dat ik gisteren na een lange fietsdag door de bergen, vermoeid maar tevreden in een toeristische enclave aan een mooi meer terecht was gekomen. Het is voor het eerst dat ze hier een fietstoerist zien en dat moet natuurlijk worden gevierd.

Read More