oost-europa

Armenië | Tussen bergen en lada’s

Zwoegend worstel ik me omhoog. Het is de zoveelste berg die ik vandaag over moet. Een serieuze tegenwind, die krachtiger wordt naarmate ik hoger komt, maakt het nog leuker. Vrachtwagens rijden te hard om er aan te hangen. Soms kom er een Lada stapvoets naast me rijden, raampje naar beneden en de vraag wat ik in godsnaam aan het doen ben. Niet dat ik versta wat er gezegd wordt, maar hun blik vol onbegrip spreekt boekdelen. Ik probeer in mijn beste Russisch uit te leggen dat ik deze berg probeer op te komen. Beter gezegd stoot ik wat klanken uit waarvan ik hoop dat de persoon in de Lada begrijpt wat ik er mee bedoel. Read More

Georgië | Tbilisi

Vrachtwagens razen vlak langs me heen, terwijl ik mij al slalommend over de snelweg beweeg om de vele gaten te ontwijken. Een harde tegenwind waait stof en gruis in mijn ogen. Auto’s snijden me af of toeteren dat ik opzij moet gaan. De 15 kilometers van het vliegveld naar mijn logeeradres in Tbilisi lijken een eeuwigheid te duren. Wat ben ik blij als ik de veilige binnenplaats op rij en met Georgische gastvrijheid wordt ontvangen. Read More

3.05 – Oekraïne | Etappe 4: Solotvyn – Kolomyia (67 km)

Acht uur opstaan en dan om half negen present te zijn voor het ontbijt, is te vroeg voor de Oekraïne. We willen al weg rijden zonder te ontbijten, als blijkt dat de kok uit bed is gehaald om speciaal voor ons het ontbijt te maken. Omdat de Oekraïne een formidabele taalbarrière oplevert, begrijpen we voor geen meter wat we hier zouden kunnen ontbijten. We laten ons dus verrassen. Sowieso het beste wat je kunt doen als je lekker wilt eten. Ook dit keer valt het resultaat niet tegen: met verse bosbessen gevulde pannenkoeken.

Het lijkt er in eerste instantie op dat het een mooie dag gaat worden. Wat wij aanzien voor blauwe plekken tussen de wolken, blijken echter wolken te zijn die zware regenbuien over ons uitstorten. Het wordt wel eens tijd dat het slechte weer ophoudt met ons te treiteren. Elke dag weer die dikke grijze luchten en bijna elke dag regen. We hebben er aardig genoeg van. De zonnebril lijkt een overdreven stuk in de bagage te zijn, net als de tent die we nog steeds amper hebben kunnen gebruiken. Maar goed, ondanks het godvergeten tering weer, fietsen we wel door een mooi landschap. Dat dan weer wel. De agrarische lintdorpen strekken zich kilometers aan weerszijden van de rustige weg uit. Elk huis heeft haar eigen waterput, die vaak is voorzien van een afdak van houtsnijwerk. Verderop maakt het hout plaats voor tin, waarmee de mensen zich hier ook goed hebben uitgeleefd. Hoe verder we komen hoe meer de huizen zelf ook zijn voorzien van tinnen versieringen langs de dakranden en de gevel. Het begint ook steeds harder te regenen. Gelukkig is de weg vlak en rustig en staat er een lichte rugwind, waardoor we met 25 km/u verder kunnen snellen. In Nadvirna pauzeren we voor een kopje koffie en thee. Nadvirna blijkt zo waar een echt stadje te zijn, met echte gebouwen, mensen op straat, kraampjes, een winkelstraat en een lichte verkeerschaos. Jammer van de regen, maar het voelt hier wel fijn. De grote olieraffinaderij aan de rand van Nadvirna is omgeven door een vervaarlijk hek met wachttorens.

Tussen Nadvirna en Kolomyia passeren we geen enkel restaurant of andere eetgelegenheid. Het ene lintdorp gaat ongemerkt over in de andere, zodat we er niet aan ontkomen om een plaspauze te houden bij iemand in de tuin. Omdat het regent vinden we het bepaald fijn om een lunchpauze te houden in de openlucht, maar gelukkig zijn er altijd nog de bushaltes. Dit zijn iedere keer weer ware kunstwerken: dan weer een socialistisch-realistische schildering, dan weer een mozaïek dat het agrarische leven verbeeld. Een prima plek voor een lunch van brood met kaas en salami. Helaas heeft de tand des tijds voet aan de grond gekregen en worden de bushaltes niet langer onderhouden. Het zal dus niet lang duur, voordat dit moois niet meer is.

In een ware hoosbui rijden we over een brede, maar rustige vierbaansweg Kolomyia binnen. Vanaf de stadsgrens tot wat wij definiëren als het stadscentrum is het nog zeker tien kilometer flink doortrappen. Ruimte hebben ze hier zat, dus waarom zouden ze een stad klein en compact houden? Op de rotonde aan de rand van de stad staat een soort van bemande wachttoren. Ze zullen wel bellen dat we eraan komen. We gaan naar ‘On the Corner Guesthouse’, waar we 10 % korting krijgen op de kamer, omdat we fietsers zijn. De slaapkamer wordt vervolgens verbouwd, om er een tweepersoons bed van te maken. We zijn doorweekt en zijn dus blij dat we droge kleren kunnen aantrekken en een grote was kunnen draaien. Ook fijn dat we Engels kunnen praten met de eigenaar.

3.03 – Oekraïne | Etappe 2: Volovets – Vyshkiv (74 km)

Het heeft de hele nacht flink geregend. Gelukkig is het droog als we na het ontbijt van gebakken eieren en brood (58 UAH = € 5,80) weer op de fiets stappen. De route die we in gedachten hebben, wordt ons ten zeerste afgeraden door twee mannen, waarvan er een Duits spreekt. De non-verbale communicatie die hij daarbij gebruikt, doet vermoeden dat we op die route vast komen te zitten in de zuigende modder. We gaan daarom verder op de ‘hoofdweg’, met het aanduiding ‘T’. In Verkhni Vorota die we wat aankopen in een kleine winkel. Veel keuze is er niet, maar wel vers brood en een zak biscuitjes. Met een telraam wordt het verschuldigde bedrag bepaald. We rijden door kleine boerendorpen met rijk versierde houten huizen in de kleuren lila, paars, blauw, groen of gewoon bruin. De buitenmuren hebben verfijnde patronen gemaakt met kleine latten. In Slowakije zijn dit soort dorpen inmiddels een toeristische attractie. Hier zijn dorpen als deze geen bijzonderheid. Andere toeristen zijn er sowieso niet. Op de erven zien we kippen en ganzen scharrelen, terwijl de honden lekker liggen te luieren. De bewoners zijn vooral druk met het uitlaten van hun koeien. In de groene weiden staan de koeien te grazen, onder het toeziend oog van een vader met zijn zoon. Tussen de velden stroomt het water van de kleine stroompjes naar beneden. In de velden staan constructies van hout, waartegen sommige als de eerste hooibergen zijn aangestapeld. Bloemen zijn hier in overvloed: margrieten, gevlekte orchis, grote ratelaar, achillea, knoop en viooltjes. Uitzonderlijk grote versgroene varens en berenklauw maken het beeld compleet. We fietsen door onbedorven bossen. Beekjes stromen in de lage delen en met watervalletjes worden de hoogteverschillen overbrugt. Het is hier zo groen als in een tropisch regenwoud. In de velden komen we koeien, schapen en geiten tegen. In een kleine winkel, annex wat dan ook, schuilen we tegen de regen. We bestellen een kopje thee, waarvan het water met ijzeren emmers uit de waterput wordt gehaald. Een van de aanwezige Babushka’s is ongelooflijk dik en heeft helblauwe ogen. De enige vitrine in de winkel staat vol met ketchup en mayonaise. Een derde deel van de winkel is gevuld met sterke drank. De houten schappen zijn gevuld met honing, druivensap, ingeblikte vis, chocolade, oploskoffie, snoep, tandpasta, luchtverfrisser, maandverband, 14 kopjes, drie pannen, vier borden, 12 schalen, twee fluitketels en ca. 15 broden, waarvan een groepje meisjes er ieder een komt kopen, om deze vervolgens uit de hand te eten.

Net voor Sojmy slaan we linksaf richting Dolyna. Het is een grotere weg, die wordt aangeduid met een ‘P’. Voor een hoofdweg is deze weg ook weer heerlijk rustig. Over een afstand van 30 kilometer moeten we een hoogteverschil van 500 meter overbruggen. De weg voert door het brede dal van de Rika rivier. Veel van de huizen in dit dal zijn van steen en de paar dorpen hebben een weinig interessante uitstraling. Naarmate we verder in het smaller wordende dal komen, komen er meer en meer houten huizen, is het land kleinschaliger en verandert de rivier in een bergstroom. De eerste 20 kilometer hebben we de wind in de rug, waardoor we fluitend tegen de lichte helling van 1-2 procent op fietsen. Dieper in het dal wordt de helling steiler met percentages van 8-10 procent. Gelukkig hebben ze niet bezuinigd op haarspeldbochten, zodat erger wordt voorkomen.

Het plan was om vandaag door de fietsen naar Dolyna, maar als we op 900 meter hoogte langs een hotel fietsen, besluiten we dat het voor vandaag mooi is geweest. Voor 250 UAH (€ 25,-) krijgen we een kamer in het verder geheel verlaten hotel. Al het personeel helpt mee om onze collectie rode tassen naar de kamer te verplaatsen. Ook in dit best wel luxe hotel zijn de gordijnen te kort en is het tweepersoons bed voorzien van twee te kleine dekbedden. Maar gelukkig hebben wel een grote televisie. In het hotel maken we kennis met een Tsjech, die in dit hotel een ‘schatje’ heeft. Niet dat zijn vrouw in Tsjechië dat weet. Hij staat er op dat we vodka met hem drinken. Hij tipt ons ook over de specialiteit van het restaurant. De forel is echter nog rauw, waardoor de kok en de serveerster niet ophouden met het aanbieden van hun excuses. Wij proberen zo snel mogelijk excuses te maken om in alle rust nog een wandeling door de mooie omgeving te maken.

3.02 – Oekraïne | Etappe 1: Perechyn – Volovets (79 km)

We worden rond achten wakker, wanneer de klokken van een van de kerken vrolijk, maar dwingend luiden. Het is iedere ochtend weer verbazingwekkend hoe we al onze spullen, die door de hele kamer liggen verspreid, weer georganiseerd in de tassen krijgen. We halen onze fietsen uit de sauna, waar ze gisteren nog een paar uur met naakte Oekraïners hebben doorgebracht. Alle deuren om het hotel te verlaten zijn nog gesloten, dus worden we door de schoonmaker (of is het de kok?) via de bakkerij naar buiten geleid. Een versgebakken brood krijgen we cadeau. De mensen zijn allemaal erg aardig. Op een terras drinken we een goede cappuccino en een riante kop thee voor 6 UAH (€ 0,60) per stuk.

De oude vrouwtjes met hun hoofddoeken lopen naar de kerk. Begeleid door het kerkelijk gezang stappen wij op de fiets om Perechyn te verlaten. Maar niet voordat we extra water en een paar bananen hebben gekocht in een van de kleine shopjes, die op zondag gewoon geopend blijken te zijn. Hoe rijker en ontwikkelder een land hoe minder er sprake lijkt te zijn van een 24-uurs economie en omgekeerd. Over een weg vol gaten en hobbelend asfalt rijden we in oostelijke richting. De mensen zitten ontspannen voor hun huizen te kijken naar het leven dat hier in traag tempo voorbij lijkt te gaan. Groepjes mannen zitten gehurkt te roken en te praten. Kinderen zijn lekker aan het rotzooien. De huizen staan langs de geasfalteerde hoofdweg, daarachter is het leeg. De lintdorpen zijn dan ook enorm uitgestrekt. De paar zijwegen zijn onverhard. Verderop rijden we door het nog onaangetaste bosgebied van de Karpaten. Het dichte loofwoud bestaat uit beuken, linden en schijnbeuken. Daartussen staan bloeiende acacia?s die heerlijk geuren. Snelstromende beekjes stromen door de dicht beboste hellingen naar beneden.

Hoe verder we komen, hoe mooier het wordt. Omdat het een mooie zondag is, zijn de mensen volop aan het picknicken, barbecueën en het ontspannen op de gemaaide groene weiden langs de beekjes. Kampvuurtjes worden aangestoken, waarvan de rook een fijne geur verspreid. De onvermijdelijke Lada staat steevast bij de eigenaar in het veld geparkeerd. Als de Lada de meest voorkomende auto in dit gebied is, dan is de Lada Niva met stip het meest voorkomende type in dit berggebied. Een Lada met een enorme takkenbos op het dak is geen uitzondering. Kinderen zwaaien enthousiast. Bijna iedereen reageert verbaasd en dan vriendelijk op ons voorbijgaan. Met al die vrolijk zwaaiende kinderen wanen we ons in Laos. Het land is ongelooflijk mooi, groen, landelijk, leeg en natuurlijk. Het landschap is anders dan we gewend zijn en daarom een genot om doorheen te fietsen. De wegen zijn verlaten. Drinkwater halen we uit een van de vele natuurlijke bronnen langs de weg, waarvan er een is opgeleukt als een enorme theepot en de ander wordt gezegend door Jezus en Maria samen. Als dat water niet heilzaam werkt, dan weten we het ook niet meer.

Na een laatste klim door haarspeldbochten en over een heuvelrug, waarover kleine bussen en velgekleurde Lada’s komen snellen, zien we ons einddoel liggen. Volovets ligt beneden in het dal, te midden van de dichtbegroeide, groene heuvels van de Karpaten. We tellen al snel een stuk of vier hotels. We drinken een pivo in de binnentuin van een hotel en besluiten dat dit wel een mooie plek is voor een overnachting. De taalbarrière vormt echter wel een probleem. Er wordt zoals gewoonlijk geen woord over de grens gesproken. Met veel hilariteit wordt uiteindelijk een kamer geregeld, bekeken en akkoord bevonden. De kosten daarvan bedragen 150 UAH (€ 15,-). De lakens en de dekbedden zijn te klein, de gordijnen te kort, de douchekop komt van de muur, maar dat hoort er natuurlijk allemaal bij. Daarna doen we ons voor 100 UAH (€ 10,-) te goed aan een stevige maaltijd en een paar Pivo.

3.01 – Oekraïne | Perechyn

We blijven een dag in Perechyn, voordat we de Oekraïne verder gaan verkennen. Pas hier hebben we het gevoel dat we echt op reis zijn. Het is hier veel minder ontwikkeld dan in Slowakije en Tsjechië. Hoe minder ontwikkelt een land ook is, hoe meer er op straat weer gebeurt. Het is intenser, spannender, leuker, uitdagender voor een reiziger. Hoe minder vanzelfsprekendheid, hoe groter het avontuur. Het Cyrillische schrift zorgt er ook voor dat we er niets meer van begrijpen. Morgen is het zondag en daarom zorgen we er voor dat we vandaag de boodschappen doen. Grote supermarkten zijn hier niet. Wel veel kleine winkels, waarbij je er drie moet bezoeken om alle spullen te verzamelen die we nodig denken te hebben. Hier geen zelfbediening, maar een balie met een kassa er op, waarbij we de artikelen moeten aanwijzen die we hebben willen. Boodschappen zijn

hier goedkoper dan in Slowakije. Niet verrassend, want Slowakije is door de invoering van de Euro erg duur geworden. ‘s Middags lopen we een rondje door de stoffige straten van Perechyn. In dit kleine stadje wonen veel mooie meisjes met korte rokken en hoge hakken, mannen met rauwe koppen en dikkere vrouwen van middelbare leeftijd met vaalpaarse of rode haren. Het straatbeeld wordt bepaald door de eeuwige Lada en de enorme gaten. Veel gebouwen zijn in verval en stoffig is het overal. Het verschil tussen Slowakije en Oekraïne is enorm. Dit is een ontwikkelingsland. De achterstraten zijn onverhard en worden bevolkt door kippen, kinderen en hier en daar een geit. Via diverse omwegen komen we terecht op een vervallen fabrieksterrein met oude en kapotte bussen, machines en een ingezakte legertruck. Midden tussen deze olielekkende benden is nog een kleine houtzagerij in bedrijf. Troepen zwerfhonden hebben het terrein overgenomen. We komen bij een soort van herdenkingsbijeenkomst. Jongens en meisjes in hun mooiste galakleding en met een witte duif in de hand. Mooie en blijkbaar emotionele woorden, worden door een oude man gesproken. Daarna volgen nog wat toespraken van een in het zwart geklede welbespraakte vrouw en de priesters. Er vormt zich een stoet die zicht na het vrijlaten van de witte duiven, in beweging zet. Waar gaat deze stoet naar toet en wat is er aan de hand? Toevallig komen we een dame tegen die een beetje Engels spreekt. Zij weet ons te vertellen dat we getuige zijn van de feestelijke diploma-uitreiking van de middelbare scholieren van Perechyn. Het plaatselijke Gymnasium is waar de diploma-uitreiking zal plaatsvinden en wij mogen daar best getuige van zijn. In de grote aula van het kille socialistische schoolgebouw, zitten de banken vol publiek. De scholieren zijn gekleed in de mooiste baljurken en kostuums. De uitreiking van de diploma’s wordt voorafgegaan door zang en dans. Door kinderen en door ouderejaars opgevoerd. Zo zien we kleine kinderen stijldansen, wat stiekem best wel grappig is. Tien kinderen die Robbie Williams imiteren is ook best wel leuk. Meer stijldansen en folklore volgt. Eén van de meisjes valt extra op: ze heeft een bijzonder mooie en zuivere stem en krijgt het voor elkaar een solo van vijf minuten te vullen zonder muzikale begeleiding. Moeders en af en toe een vader komen het podium op, wanneer kindlief het diploma krijgt uitgereikt. De moeders zijn zonder uitzondering gekleed in een jurk die niet onderdoet voor dat van hun dochters. De hakken kunnen niet hoog genoeg. De ceremonie wordt afgesloten met het Oekraïense volkslied. Een melancholisch gevoel treedt op, want met zo veel mooie meisjes wil iedereen toch zeker wel Oekraïner zijn.